Minh Tuấn

Bán khống là gì ? Kinh nghiệm bán khống không phải newbie nào cũng biết

Khả năng sinh lời của một thương vụ bán khống là 100%. Đương nhiên, điều này nghe thật tuyệt vời, nhưng khả năng thua lỗ của một thương vụ bán khống là vô tận, như vụ bán khống bảng Anh đỉnh cao của huyền thoại George Soros. Vì mức độ rủi ro tiềm ẩn cao, khả năng làm tổn hại trader lẫn tâm lý thị trường và thị trường nói chung, nên bán khống chứng khoán hiện tại vẫn đang trong danh mục cấm của thị trường chứng khoán Việt Nam. Tìm hiểu lý do

Ban khong

Bán khống là gì?

Bán khống hay short selling là  1 công cụ khá phổ biến trên thị trường tài chính. Bán khống là một kỹ năng tận dụng cơ chế chuyển đổi thị trường từ giá cao sang giá thấp.

Chẳng hạn khi bạn đầu tư vào một công ty hay một loại tài sản như vàng, bạn đang đặt cược rằng giá cổ phiếu của nó sẽ tăng lên, cuối cùng sẽ mang lại giá trị và lợi nhuận cho bạn. Trong khi đó, ngược lại, khi bạn thực hiện bán khống là lúc bạn đánh cược rằng giá của một cổ phiếu hay một loại tài sản sẽ giảm xuống.

Bán khống là một công cụ hữu ích trong kho vũ khí của bất kỳ một trader nào cho dù người đó giao dịch trên thị trường cổ phiếu, Forex, tiền điện tử hay vàng. Sau khi tìm hiểu cách sử dụng công cụ này, bạn sẽ có khả năng sử dụng nó để kiếm tiền mặc dù đang ở trong thị trường giá xuống.

Kinh nghiệm bán khống luôn đáng giá cho cả nhà đầu tư lẫn đầu cơ. Đôi khi họ né bán khống, ngay cả trong thị trường giảm giá mạnh. Chiến lược bán khống có xác suất lợi nhuận khi tuân theo các quy tắc quản lý tài khoản chặt chẽ và quản lý thời gian cẩn thận được đưa ra.

“Khống” ở đây có nghĩa là trader không thật sự sở hữu tài sản mà họ đang bán. Trader “vay tài sản” từ nhà môi giới để bán trước, và sau đó “mua ” trên thị trường để trả lại. Vậy, tại sao trader lại bán khống?

1.Bán khống là gì?

Trong tất cả các thị trường tài chính, bán khống nghĩa là bạn đang bán một tài sản khi bạn tin rằng chúng sẽ mất giá, nhưng đang không sở hữu tài sản hoặc tiền tệ đó. Bán khống trong thị trường Forex hơi khác biệt với chứng khoán, chúng tôi sẽ giải thích rõ ngay bên dưới.

Một trong những lý do chính để tham gia bán khống là để đầu cơ. Các chiến lược giao dịch có thể được phân loại là đầu tư hoặc đầu cơ, tùy thuộc vào hai tham số:

  • Mức độ rủi ro được thực hiện trong giao dịch
  • Thời gian giao dịch.

Đầu tư có xu hướng rủi ro thấp hơn và thường có một khoảng thời gian dài hơn. Trong khi đó, đầu cơ là một hoạt động có rủi ro cao hơn đáng kể và thường xảy ra trong khoảng thời gian ngắn hạn.

Bán khống là gì?

1.1 Bán khống thị trường Forex vs. Thị trường chứng khoán

Với chứng khoán, bạn đi vay cổ phiếu mà bạn không thực sự sở hữu và đồng ý trả tiền cho những cổ phiếu đó vào một thời điểm trong tương lai. Nếu cổ phiếu giảm giá từ thời điểm bạn thực hiện việc bán khống đến khi kết thúc nó (bằng cách mua lại cổ phiếu sau đó với mức giá thấp hơn) thì lợi nhuận bạn nhận được sẽ tương đương khoản chênh lệch giá giữa hai lần bán và mua.

Bán khống trong thị trường Forex cũng tương tự về cơ chế giá cả, bạn đánh cược rằng một đồng tiền sẽ mất giá trong tương lai và bạn sẽ kiếm được tiền từ sự mất giá đó. Khi bạn thấy tỷ giá 1 cặp tiền tệ đang giảm, bạn thực hiện 1 lệnh sell hoặc go short, tương tự như thực hiện lệnh buy.

Sự khác biệt lớn nhất giữa bán khống trong thị trường chứng khoán và trong thị trường Forex là tiền tệ luôn luôn đi thành cặp, vì thế khi đi lệnh short 1 cặp bạn đang mua theo chiều ngược lại, do đó bạn không vay mượn từ bên nào cả như short sell trên thị trường chứng khoán . Mọi giao dịch trong thị trường Forex đều bao gồm một đồng tiền ở vị trí mua mà bạn tin rằng giá trị của nó sẽ tăng lên, và một đồng tiền khác ở vị trí bán khống mà bạn tin rằng giá trị của nó sẽ giảm xuống trong tương lai.

Một sự khác biệt nữa giữa bán khống trong thị trường chứng khoán và thị trường Forex nữa là, bán khống ở thị trường Forex chỉ đơn giản như cách bạn đặt một lệnh bình thường. Không có quy định hay yêu cầu đặc biệt nào về việc bán khống trên một cặp tiền tệ.

Bán khống là gì
Bán khống là gì? Sự khác nhau giữa bán khống trong thị trường Forex và thị trường chứng khoán.

1.2 Những ai tham gia vào bán khống?

Có nhiều loại đối tượng tham gia vào bán khống tùy thuộc theo đặc trưng của từng thị trường như cấu trúc vi mô, tính thanh khoản, quy định pháp luật và quy định do các nhà quản lý thị trường đưa ra. Trong đó, tính thanh khoản và quy định của các cơ quan quản lý là rào cản lớn nhất trong việc thực hiện bán khống.

3 đối tượng chính thực hiện bán khống trên thị trường hiện nay bao gồm:

  • Những người giao dịch – trader
  • Các sàn nhà cái  – Market Maker
  • Các quỹ phòng hộ – Hedge Funds

2. Các bước thực hiện bán khống

Khi bạn bán khống trong thị trường Forex, bạn chỉ đơn giản là đang đặt lệnh bán lên một cặp tiền tệ.

Bán khống là gì
Bán khống là gì? Bán khống trong thị trường Forex.

Trong giao dịch Forex, tất cả các cặp tiền tệ đều có một đồng tiền cơ sở và một đồng tiền định giá. Sự định giá thường sẽ giống như thế này: USD/JPY = 100.00. Đồng đô la Mỹ (USD) là đồng tiền cơ sở và đồng yên Nhật (JPY) là đồng tiền định giá. Sự định giá này cho thấy một đồng đô la Mỹ tương đương với 100 đồng yên Nhật.

Khi bạn thực hiện một thương vụ bán khống trên cặp tiền tệ USD/JPY này, bạn đang bán khống đồng đô la Mỹ, và đồng thời mua vào đồng yên Nhật.

Ban đầu, điều này nghe có vẻ phức tạp, nhưng ý nghĩa cơ bản của nó rất rõ ràng: bạn thực hiện thương vụ này nếu bạn tin rằng, tại một thời điểm trong tương lai, một đô la Mỹ sẽ có giá trị ít hơn 100 yên Nhật.

Về cơ bản, việc bán khống chứng khoán  diễn ra rất đơn giản với 3 bước chính: mượn tài sản – bán tài sản – mua lại tài sản với giá thấp hơn để trả cho người/ đơn vị bạn đã mượn. Cụ thể như sau:

2.1 Bước 1: Mượn tài sản.

Giả sử tài sản bán khống ở đây là cổ phiếu. Vào thời điểm hiện tại giá cổ phiếu là 12.000 đồng/ cổ phiếu. Bạn dự đoán rằng trong tương lai gần cổ phiếu sẽ giảm xuống dưới giá này, bạn có thể tận dụng khoảng chênh lệch này để kiếm lời. Bạn bắt đầu kế hoạch bán khống của mình bằng cách mượn cổ phiếu từ những người sở hữu khác. Các broker sẽ giúp bạn điều này. Giả dụ bạn mượn được 1.000 cổ phiếu thì tổng giá trị cổ phiếu bạn chuẩn bị giao dịch là 12 triệu đồng.

2.2 Bước 2: Bán tài sản.

Bạn thực hiện lệnh sell như thông thường và thu về 12 triệu đồng.

2.3 Bước 3. Mua lại tài sản đã bán khi giá thấp hơn và hoàn trả cho người/ đơn vị cho mượn tài sản ở bước 1.

Khi tài sản giảm giá như dự đoán, giả dụ giá cổ phiếu giảm còn 10.000 đồng/ cổ phiếu, bạn tiến hành mua lại số cổ phiếu đã mượn để hoàn trả lại người cho mượn để đóng vị thế. Như vậy bạn chỉ tốn 10 triệu đồng để mua cổ phiếu hoàn trả và kiếm lời từ việc bán khống được 2 triệu đồng trừ đi các khoản phí và tiền lãi.

Rủi ro của bán khống là khi giá tài sản biến động ngược chiều với dự đoán của bạn – như trong trường hợp trên đây thì nếu giá cổ phiếu tăng cao hơn mức 12.000 đồng/ cổ phiếu. Khi đó bạn sẽ phải bù tiền để mua tài sản trả cho những người bạn đã mượn trước đó – và giá tài sản càng tăng, khoản thua lỗ của bạn sẽ càng lớn.

Dưới đây là một ví dụ ngắn về quá trình bán khống khác mà hầu hết các nhà đầu tư thường thực hiện. Giả sử đồng tiền Bitcoin hiện đang có giá là 12.000$ và bạn nghĩ rằng đây là mức giá quá cao. Qua phân tích thị trường tiền điện tử, bạn biết được rằng sắp tới sẽ có một tin tức xấu ảnh hưởng đến đồng Bitcoin và làm nó giảm giá.

Ngay lập tức bạn sẽ tiến hành mượn tạm thời 10 Bitcoin của công ty môi giới và bán chúng ra thị trường với giá 12,000$/1 Bitcoin.

Một tuần sau, đúng như những gì bạn dự đoán, một tin tức xấu xuất hiện và làm ảnh hưởng đến giá Bitcoin khiến nó giảm từ 12,000$ về 11,000$. Lúc này bạn sẽ làm gì? Đúng vậy, bạn sẽ mua lại 10 Bitcoin với giá 11,000$/1 Bitcoin để trả nhà môi giới.

Bạn được gì qua thương vụ này? Đó chính là phần chênh lệch giữa 12,000$11,000$, trừ đi các khoản phí và tiền lãi.

3.Ưu và nhược điểm của bán khống:

3.1 Mặc tích cực của bán khống: Hedging

Ngoài đầu cơ, bán khống còn có một mục đích hữu ích khác: phòng ngừa rủi ro – hedging. Với mục đích này, bán khống được xem là có rủi ro thấp hơn so với đầu cơ.

Mục tiêu chính của phòng ngừa rủi ro chính là bảo vệ, trái ngược với động lực lợi nhuận thuần túy của đầu cơ. Bảo hiểm rủi ro được thực hiện để bảo vệ lợi nhuận hoặc giảm thiểu tổn thất trong danh mục đầu tư, nhưng vì có chi phí đáng kể, đại đa số các nhà đầu tư bán lẻ không xem xét hedging trong điều kiện thị trường bình thường.

Chi phí bảo hiểm rủi ro là gấp đôi:

  • Thứ nhất, đó là chi phí thực tế của việc sử dụng công cụ bán khống, chẳng hạn như các chi phí liên quan đến bán khống.
  • Thứ hai, còn có chi phí cơ hội của việc giới hạn danh mục đầu tư của portfolio nếu thị trường tiếp tục tăng cao hơn.

Một ví dụ đơn giản, nếu 50% danh mục đầu tư có tương quan chặt chẽ với chỉ số S&P 500 được phòng ngừa rủi ro và chỉ số này tăng 15% trong 12 tháng tới, danh mục đầu tư của bạn sẽ chỉ ghi nhận khoảng một nửa số đó tăng hoặc 7,5%.

Ngoài là công cụ hedging, bán khống còn có những mặt tích cực như sau:

  • Khả năng tạo được tỷ suất lợi nhuận cao.
  • Khả năng tận dụng được biến động thị trường nhờ đòn bẩy và lượng vốn ban đầu thấp

Một quy luật đầu tư là “high risk, high return”. Càng mạo hiểm thì càng nhận được lợi nhuận cao. Bán khống cũng không ngoại lệ. Nếu người bán dự đoán giá di chuyển chính xác, họ có thể tạo ra lợi tức đầu tư (ROI) cao nếu họ sử dụng ký quỹ để giao dịch.

Sử dụng ký quỹ cung cấp đòn bẩy, có nghĩa là nhà giao dịch không cần phải đầu tư nhiều vốn như một khoản đầu tư ban đầu. Nếu được thực hiện cẩn thận, bán khống có thể là một cách rẻ tiền để phòng ngừa rủi ro và có thể cung cấp tỷ suất lợi nhuận cao hơn bình thường.

3.2 Những rủi ro của việc bán khống

Nếu bạn đang suy nghĩ về việc bán khống trong thị trường Forex, bạn phải luôn nghĩ đến rủi ro. Bạn có thể lỗ nếu dự đoán sai về chuyển động giá của thị trường. Về mặt lý thuyết, không có giới hạn trong việc mức giá có thể tăng bao nhiêu, và hậu quả là, không có giới hạn trong việc bạn sẽ thua lỗ bao nhiêu tiền.

Tuy nhiên, rủi ro giữa việc bán khống trên thị trường chứng khoán và thị trường forex là khác nhau. Cụ thể:

  • Trong thị trường chứng khoán, khi giao dịch bán khống, bạn chỉ đang giao dịch 1 cổ phiếu bằng tiền (vốn hoặc vay). Và về lý thuyết, không có giới hạn lỗ cho bán khống. Nếu giá cổ phiếu sập, bạn có thể trắng tay.
  • Trong thị trường forex, bạn đang giao dịch trên 1 cặp tiền tệ: bán khống nghĩa là bán đồng tiền cơ sở và đồng thời mua vào đồng tiền định giá. Trường hợp xấu nhất sẽ là giá trị của đồng tiền giảm xuống bằng không. Nhưng sự thua lỗ của bạn trên cương vị người bán là có giới hạn, bởi giá trị của một đồng tiền không thể thấp hơn không.

3.3 Những rủi ro khác cần lưu ý liên quan đến bán khống

Rủi ro không mua lại được tài sản để “trả lại” với mức giá mong muốn

Đôi lúc, khi đến lúc phải đóng một lệnh, trader bán khống có thể gặp khó khăn trong việc tìm đủ cổ phiếu để mua nếu nhiều trader cũng đang bán khống hoặc nếu mức thanh khoản của cổ phiếu không cao. Hoặc, trader bán khống có thể bị cuốn vào bẫy “bán non” – “short squeeze” nếu cổ phiếu bắt đầu tăng vọt.

Short Squeeze là gì?

Short squeeze trong tiếng Việt là “bán non”.  Tình huống bán non xảy ra khi giá cổ phiếu hay tài sản khác (có nhiều lệnh bán khống) tăng lên rất mạnh sau 1 đợt giảm giá ngắn do thu hút nhiều người mua hơn. Lúc này, tình thế buộc nhiều người bán khống phải kết thúc lệnh bán của mình để cắt lỗ, và càng tạo thêm sức ép tăng giá cho cổ phiếu hay hàng hoá đó.

Bán khống sử dụng đòn bẩy

Bán khống còn được gọi là giao dịch ký quỹ. Khi bán khống, bạn mở một tài khoản ký quỹ, cho phép vay tiền từ công ty môi giới sử dụng khoản đầu tư của bạn làm tài sản thế chấp.

Cũng giống như khi bạn dùng margin để thực hiện lệnh mua, bạn phải đáp ứng yêu cầu tỷ lệ ký quỹ tối thiểu 25% – 50% cho chứng khoán, hoặc mức thấp hơn cho forex hoặc CFD. Nếu tài khoản của bạn trượt xuống dưới mức này, bạn sẽ phải chịu một cuộc gọi ký quỹ – a margin call và buộc phải nạp thêm tiền mặt hoặc thanh lý bớt lệnh đang mở của bạn.

Canh thời gian sai

Mặc dù một công ty đang được định giá cao hơn giá trị thật. Trên thực tế, giá sẽ không giảm liền mà sẽ mất một thời gian để giá cổ phiếu của công ty đó giảm. Trong thời gian đó, nếu bạn bán khống sớm, bạn sẽ phải chịu lỗ, a margin call và có thể phải thanh lý lệnh.

Rủi ro pháp lý

Cơ quan quản lý đôi khi có thể áp đặt lệnh cấm bán khống trong một lĩnh vực cụ thể hoặc thậm chí trong toàn bộ thị trường để tránh áp lực bán hàng không chính đáng và hoảng loạn. Những hành động này có thể gây ra sự tăng đột biến của giá cổ phiếu, buộc người bán khống phải chịu những tổn thất lớn.

Đi ngược xu hướng

Lịch sử đã chỉ ra rằng, thị trường chứng khoán nhìn chung là tăng trưởng. Trong dài hạn, hầu hết các cổ phiếu đều tăng giá. Ngay cả khi một công ty hầu như không cải thiện qua nhiều năm, lạm phát hoặc tốc độ tăng giá trong nền kinh tế sẽ khiến giá cổ phiếu của nó tăng lên phần nào. Điều này có nghĩa là bán khống nhìn chung đang đặt cược ngược với hướng chung của thị trường.

4. Hạn chế rủi ro

Một cách để giảm thiểu rủi ro của bạn là đặt lệnh bán tự động hoặc lệnh dừng giới hạn trên lệnh bán.

  • Lệnh bán tự động đơn giản là lệnh hướng dẫn nhà môi giới đóng cửa giao dịch của bạn nếu đồng tiền mà bạn đang bán khống tăng giá đến một mức nhất định, bảo vệ bạn khỏi việc thua lỗ nặng hơn.
  • Lệnh dừng giới hạn hướng dẫn nhà môi giới đóng cửa giao dịch của bạn khi đồng tiền mà bạn đang bán khống giảm giá đến một giá trị mà bạn chỉ định, từ đó cố định lợi nhuận của bạn và loại trừ các rủi ro trong tương lai.

5. Kinh nghiệm đầu tư khi bán khống là gì?

Bạn đã hiểu bán khống là gì, bây giờ chúng ta hãy xem những lưu ý khi thực hiện bán khống.

Để có những phi vụ bán khống thành công và thu về những khoản lợi nhuận kếch xù, bạn hãy trang bị cho mình những thủ thuật bán khống.

Trước hết, bạn cần tìm hiểu về các loại thuế và phí giao dịch trước khi bắt đầu. Hãy chắc chắn rằng sau khi trừ đi thuế phí giao dịch, bạn còn thu về được một số tiền lợi nhuận đáng kể.

Tiếp theo, bạn nên tìm hiểu kiến thức và nghiên cứu kỹ về lịch sử xu hướng giá của tài sản bạn sắp giao dịch. Bạn có thể tham khảo từ các bài viết về công cụ phân tích kỹ thuật mà Vnrebates cung cấp cũng như hỏi ý kiến các chuyên gia tư vấn để có nhận định chính xác hơn về xu hướng sắp tới của thị trường và giá tài sản.

Bên cạnh đó, vì bạn đang bán khống dựa trên một tài sản sẽ giảm giá trong tương lai – do đó, cơ sở để thực hiện giao dịch hiện tại chỉ dựa trên phỏng đoán của bạn, và không bao giờ chính xác tuyệt đối. Vậy làm thế nào để hạn chế thua lỗ?

  • Chỉ thực hiện bán không trên các tài sản mà bạn cho rằng đang bong bóng giá – tức là giá giao dịch của nó cao hơn nhiều so với giá trị thực của tài sản đó. Điều này giúp bạn tăng xác suất thắng lợi.
  • Xác định điểm mua, bán hợp lý, kìm chế lòng tham bắt đáy – bán đỉnh.
  • Luôn đặt mức thua lỗ nhất định từ 10% trở xuống.
  • Chỉ thực hiện mua bán tài sản ở một mức tỷ trọng nhất định do thị trường luôn biến động, bạn không nên bỏ tất cả trứng vào một giỏ.
  • Nếu chưa phải là một nhà giao dịch kỳ cựu cũng như cực kỳ quen thuộc với tài sản đó, bạn nên thận trọng khi quyết định bán khống.

6. Lời cảnh báo cuối cùng

Khả năng sinh lời của một thương vụ bán khống là 100%. Đương nhiên, điều này nghe thật tuyệt vời, nhưng khả năng thua lỗ của một thương vụ bán khống là vô tận.

Vì mức độ rủi ro tiềm ẩn cao, khả năng làm tổn hại trader lẫn tâm lý thị trường và thị trường nói chung, nên bán khống chứng khoán hiện tại vẫn đang trong danh mục cấm của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Thị trường Forex cung cấp một thỏa thuận linh hoạt hơn cho người bán khống và các thị trường khác, nhưng quan trọng là bán khống cần được kết hợp với khả năng quản trị rủi ro tốt. Dưới đây là các kiến thức miễn phí từ Vnrebates giúp bạn nâng cấp khả năng trading và quản trị rủi ro của mình:

Tổng hợp bởi VnRebates
Theo The Balance
Được viết bởi: Minh Tuấn


Giúp chúng tôi đánh giá nội dung của bài viết
Broker
Rebates/lot