Lý thuyết triển vọng trong giao dịch Forex mà Trader không nên bỏ qua

Đối với trader, khó nhất là gì? Chốt lời hay cắt lỗ?. Bạn có thể vội vàng chốt lời vì muốn “khóa” lợi nhuận, mang lại cảm giác tự tin và chiến thắng. Tuy nhiên, đối với cắt lỗ thì thật sự ngược lại, bạn luôn mong đợi thị trường sẽ không đi ngược với kỳ vọng mình nữa, đánh đổi càng nhiều rủi ro với hi vọng sẽ gỡ gạt được “điều gì đó”. Đây là tâm lý rất phổ biến trong đầu tư. Lý thuyết triển vọng sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về tâm lý này.

Khi được chọn 1 trong số 1 số lựa chọn thay thế, con người sẽ tránh thua lỗ và tối ưu hóa lợi ích với lựa chọn chắn chắn nhất, vì cùng một thua lỗ và lợi nhuận tương đương nhau, người ta luôn cảm thấy tác hại của thua lỗ nặng nề hơn. Đây chính là ý tưởng chính của lý thuyết triển vọng prospect theory – tài chính hành vi.

Tổng quát lý thuyết triển vọng

Lý thuyết triển vọng mô tả cách mọi người lựa chọn giữa các tùy chọn (hoặc khả năng) khác nhau và cách họ ước tính (có thể theo cách sai lệch hoặc không chính xác) xác xuất “có thể dự đoán trước” (mang tính chủ quan) của từng tùy chọn này. Lý thuyết triển vọng còn được gọi là lý thuyết “không thích rủi ro”“loss aversion”, tức là nếu hai lựa chọn được đặt trước một cá nhân, và cả hai đều như nhau, nhưng với một lựa chọn về lợi ích và lựa chọn khác về tổn thất, thì người đó sẽ chọn lợi ích (không thích rủi ro)

Lý thuyết triển vọng

Lý thuyết triển vọng được đề xuất bởi các nhà tâm lý học Daniel Kahneman và Amos Tversky vào năm 1979, và sau đó vào năm 2002, Kahneman đã được trao giải thưởng Nobel về kinh tế học cho lý thuyết này. (Tversky đã chết khi giải thưởng được trao.)

Tất cả chúng ta đều tin rằng mình là những người ra quyết định hợp lý. Trong lĩnh vực trải nghiệm người dùng, chúng ta thường nghe nói về cách người dùng cân nhắc tiện ích dự kiến của các lựa chọn thay thế khác nhau để xác định hành động nào cần thực hiện hoặc đi đâu tiếp theo. Tuy nhiên, khi đưa ra quyết định như có nên đầu tư,  mua thứ gì đó, quyên góp hay chọn một mức độ dịch vụ, mọi người rất dễ bị “congnitive bias” (nhận thức rằng điều nào đó là hợp lý do kinh nghiệm, linh tính hoặc tác động từ bên ngoài) và thường không đưa ra lựa chọn hợp lý.

Ví dụ về lý thuyết triển vọng

Bạn sẽ chọn gì nếu:

–  Có được ngay 900 đô la hoặc có 90% cơ hội giành được 1000 đô la (và 10% cơ hội chiến thắng 0)? Hầu hết mọi người tránh rủi ro và lấy $ 900, mặc dù kết quả mong đợi là như nhau trong cả hai trường hợp.

Như vậy, khi phải ra quyết định với lợi nhuận, mọi người không thích rủi ro và sẽ chọn mức lợi chắc chắn (được biểu thị bằng đường màu đỏ) so việc chấp nhận mạo hiểm 10% và đạt được lợi nhuận cao hơn. Cũng lưu ý rằng giá trị kỳ vọng (expected value) của mỗi lựa chọn là bằng nhau.

– Tuy nhiên, nếu bạn được chọn giữa mất 900 đô la và có 90% cơ hội mất 1000 đô la, hầu hết các bạn có thể thích lựa chọn thứ hai (với 90% cơ hội mất 1000 đô la) và do đó tham gia vào hành vi tìm kiếm rủi ro trong hy vọng tránh được sự mất mát.

Lỗ được đối xử theo cách ngược lại lợi ích. Khi đặt mục tiêu tránh thua lỗ, mọi người trở nên mạo hiểm khi tìm kiếm và đánh cược với hy vọng không phải trả tiền. Một lần nữa, cả hai tùy chọn có giá trị mong đợi (expected value)  như nhau.

3 “bias” lý giải hành vi của con người trong lý thuyết triển vọng

Ví dụ trên cũng cho các bạn biết được công thức tính triển vọng (expected value) trong lý thuyết triển vọng này. Các loại hành vi này không thể được giải thích dễ dàng bằng phương pháp tính toán lợi ích kỳ vọng. Trong cả hai tình huống này, lợi ích kỳ vọng của cả hai lựa chọn đều giống nhau (+ / – $ 900): xác suất nhân với chiến thắng dự kiến. Tuy nhiên, thực tế mọi người phần lớn thích một lựa chọn này hơn các lựa chọn khác dù có cùng lợi ích kỳ vọng.

Lý thuyết triển vọng giải thích những “bias” mà mọi người sử dụng khi họ đưa ra quyết định như vậy: Sự chắc chắn, Hiệu ứng cô lập và Tâm lý không thích rủi ro

Sự chắc chắn – Certainty

Mọi người có xu hướng coi trọng các lựa chọn chắc chắn và không thích rủi ro. Thà nhận được một sự đảm bảo, chiến thắng ít hơn là có cơ hội chiến thắng nhiều hơn (nhưng cũng có nguy cơ có thể không nhận được gì). Điều ngược lại khi ứng xử một tổn thất nhất định: mọi người tham gia vào hành vi tìm kiếm rủi ro để tránh tổn thất lớn hơn. Sự thiên vị này cũng có thể giải thích tại sao mọi người thường trung thành với một sản phẩm, dịch vụ, trang web hoặc công cụ cụ thể khác. Chúng ta có thể mạo hiểm sử dụng một cái gì đó khác có khả năng tốt hơn phương pháp hiện tại của chúng ta hoặc chúng ta có thể tiếp tục sử dụng công cụ đã thử và đúng của mình.

Hiệu ứng cô lập – Isolation effect

Hiệu ứng cô lập đề cập đến xu hướng coi thường bất kỳ yếu tố nào chung cho cả hai lựa chọn của con người, cố gắng đơn giản hóa và tập trung vào những gì khác biệt. Ghi nhớ tất cả các chi tiết của từng lựa chọn riêng lẻ gây quá tải nhận thức, do đó, chỉ có ý nghĩa để tập trung vào các yếu tố khác biệt. Loại bỏ các yếu tố chung làm giảm bớt gánh nặng khi so sánh các lựa chọn thay thế, nhưng cũng có thể dẫn đến các lựa chọn không nhất quán tùy thuộc vào cách trình bày các lựa chọn thay thế.

Daniel Kahneman và Amos Tversky đã trình bày cho người tham gia 2 kịch bản. Trong cả hai kịch bản, mọi người được cho một số tiền ban đầu, và sau đó phải lựa chọn giữa hai phương án.

Kịch bản 1: Người tham gia bắt đầu với $1000. Sau đó, họ có thể chọn giữa:

  1. Kiếm được $1000 với xác suất 50% (và được 0 đô la với xác suất 50%), hoặc
  2. Chắc chắn nhận $500.

Kịch bản 2: Người tham gia bắt đầu với $2000. Sau đó, họ có thể chọn giữa:

  1. Mất 1000 đô la với xác suất 50% (và mất 0 đô la với xác suất 50%), hoặc
  2. Chắc chắn mất $500.

Bởi vì số tiền ban đầu khác nhau trong hai kịch bản (1000 vs 2000) nên hóa ra hai kịch bản thực sự tương đương nhau: nếu họ chọn tùy chọn B trong kịch bản đầu tiên hoặc tùy chọn D trong kịch bản thứ hai, số tiền cuối cùng họ sẽ có giống nhau (1500). (Tùy chọn A và C tương đương nhau.) Tuy nhiên, mọi người đã đưa ra các lựa chọn trái ngược nhau trong hai kịch bản: đa số đã chọn tùy chọn không thích rủi ro B trong Kịch bản 1 và tùy chọn C không mất mát trong kịch bản 2.

Như vậy, bằng cách thay đổi cách đưa ra thông tin (bằng cách điều chỉnh số tiền ban đầu và các tùy chọn phù hợp) có thể dẫn mọi người đến một quyết định khác nhau:

Khi được trình bày mỗi quyết định, mọi người đưa ra lựa chọn ngược lại dựa trên việc các tùy chọn được đóng khung là lãi hay lỗ. Trong Kịch bản 1, hầu hết chọn tùy chọn B, nhưng trong Kịch bản 2, phần lớn chọn tùy chọn C trên D để cố gắng tránh mất mát. Trong các kịch bản này, mọi người chỉ tập trung vào lựa chọn giữa 2 tùy chọn và bỏ qua số lượng tiền ban đầu vì đây là yếu tố được chia sẻ giữa hai lựa chọn. Tuy nhiên, khi tính đến khoản chênh lệch tiền ban đầu, có thể thấy tùy chọn A bằng với tùy chọn C và tùy chọn B bằng với tùy chọn D – chỉ có cách trình bày đã thay đổi!

Vì thế, khi tạo nội dung để thuyết phục mọi người đưa ra một lựa chọn nhất định, hãy xem xét cách nó được trình bày. Mọi người có thể phản hồi rất khác nhau đối với các lựa chọn được trình bày tiêu cực so với các lựa chọn được đóng khung tích cực. Bạn có muốn sử dụng một dịch vụ có tỷ lệ hài lòng 95% hoặc dịch vụ có tỷ lệ khiếu nại 5%? Thể hiện thông tin tiêu cực có thể hướng người dùng nghĩ nhiều đến mất mát và không có khả năng lấy lại được.

Cách giải quyết vấn đề của isolation effect là gì? Đó là hãy so sánh thông tin, đặt ngang hàng các kịch bản, đừng nên xem xét từng kịch bản riêng lẽ.

Tâm lý không thích rủi ro – Loss aversion

Hầu hết mọi người sẽ hành động để giảm thiểu tổn thất vì tổn thất luôn tạo nhiều nỗi lo hơn lợi nhuận, mặc dù xác suất của những tổn thất đó là rất nhỏ. Nỗi đau của việc thua cuộc cũng giải thích tại sao, khi đánh bạc, thắng 100 đô la và sau đó thua 80 đô la cảm thấy như một khoản lỗ ròng mặc dù bạn thực sự thắng 20 đô la. Phản ứng của mọi người với sự mất mát là cực đoan hơn phản ứng khi họ đạt được cái gì tương tự.

Phần kết luận

Lý thuyết triển vọng trong tài chính hành vi giải thích một số sai lệch/ bias mà mọi người dựa vào khi đưa ra quyết định. Hiểu những thành kiến này có thể giúp thuyết phục khách hàng, cải thiện những quyết định đầu tư của mình.

Tổng hợp bởi vnrebates.net

Theo investopia.com, nngroup.com

 

 
TIỆN ÍCH KHÁC
  • Hoàn Phí tới 50% các Broker tại Việt Nam: Tại đây

  • Khóa học Cơ Bản đến nâng cao Miễn phí: Tại đây

  • Giao dịch Copy lệnh từ Top Trader Thế giới: Tại đây

  • Học hỏi phân tích Biểu đồ thực tế: Tại đây

 

BẠN CẢM THẤY BÀI VIẾT HỮU ÍCH
Zalo

Tin tức khác

Khủng hoảng tiền tệ là gì? Hãy học cách đối mặt với nó!

17-01-2020

Đối với forex, tất cả các yếu tố dù lớn hay nhỏ đều có những tác động nhất định đến thị trường. Đó là chưa kể đến những tác động khủng như cuộc khủng hoảng tiề tệ. Vậy thì khủng hoảng tiền tệ là gì? Có dấu hiệu nào để trader nhận biết trước không? Mời trader đọc tiếp!

Tin tức mới nhất về FutureAdPro? Đầu tư FutureAdPro có bị lừa đảo hay không?

17-01-2020

Futurenet và FutureAdPro là gì? Mô hình kinh doanh của FutureAdPro có gì khác so với các hình thức quảng cáo chia sẻ doanh thu khác? Cập nhật tin tức về FutureAdPro 2019 và những thông tin liên quan

Chỉ báo zig zag là gì? Nghe qua tên đã thấy tò mò!

16-01-2020

Thị trường forex thiên biến vạn hóa khó lường, để có thể ứng biến với nó đòi hỏi trader phải sở hữu một lượng kiến thức thật vững chắc. Trader có thể sử dụng phương pháp phân tích kỹ thuật hoặc price action, v…v… và một trong các chỉ báo hỗ trợ khá tốt trong các phương pháp này chính là chỉ báo zig zag.

Perfect Money là gì? Hướng dẫn cách dùng Perfect Money một cách đầy đủ nhất

15-01-2020

Xuất hiện trên thị trường rất sớm, từ năm 2007, Perfect Money được nhiều nhà môi giới chấp nhận làm phương thức thanh toán. Cùng tìm hiểu về Perfect Money và cách sử dụng ví này

Có nên đầu tư ủy thác Forex hay không ? – Đừng để bị đánh lừa

13-01-2020

Một số nhà đầu tư chưa có nhiều kinh nghiệm giao dịch hoặc không có nhiều thời gian để theo dõi thị trường thường muốn thực hiện đầu tư ủy thác forex. Tuy nhiên hình thức này cũng có nhiều cạm bẫy bên cạnh các điểm lợi thế. Trong bài viết này, chúng tôi sẽ chỉ ra giúp bạn những ưu nhược điểm của đầu tư ủy thác, bên cạnh đó là một ví dụ thực tế gây chấn động thị trường Việt Nam cách đây hơn 10 năm.

Chiến thuật Price Action : Sức mạnh của chỉ báo Momentum

08-01-2020

Giao dịch momentum trong ngoại hối là về việc giá di chuyển nhanh (hoặc chậm)  như thế nào trong một khoảng thời gian nhất định và tìm cách làm thế nào để có thể nắm bắt được giá đó di chuyển để kiếm lợi nhuận. Bên cạnh những chỉ báo mức hỗ trợ và kháng cự, mức Fibonacci, mức hợp lưu, pivots, v.v., hành động giá bằng cách sử dụng biểu đồ nến là một cách thực sự tốt để tìm ra các khu vực tiềm năng giao dịch trên biểu đồ của bạn