Lý thuyết triển vọng trong giao dịch Forex mà Trader không nên bỏ qua

Đối với trader, khó nhất là gì? Chốt lời hay cắt lỗ?. Bạn có thể vội vàng chốt lời vì muốn “khóa” lợi nhuận, mang lại cảm giác tự tin và chiến thắng. Tuy nhiên, đối với cắt lỗ thì thật sự ngược lại, bạn luôn mong đợi thị trường sẽ không đi ngược với kỳ vọng mình nữa, đánh đổi càng nhiều rủi ro với hi vọng sẽ gỡ gạt được “điều gì đó”. Đây là tâm lý rất phổ biến trong đầu tư. Lý thuyết triển vọng sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về tâm lý này.

Khi được chọn 1 trong số 1 số lựa chọn thay thế, con người sẽ tránh thua lỗ và tối ưu hóa lợi ích với lựa chọn chắn chắn nhất, vì cùng một thua lỗ và lợi nhuận tương đương nhau, người ta luôn cảm thấy tác hại của thua lỗ nặng nề hơn. Đây chính là ý tưởng chính của lý thuyết triển vọng prospect theory – tài chính hành vi.

Tổng quát lý thuyết triển vọng

Lý thuyết triển vọng mô tả cách mọi người lựa chọn giữa các tùy chọn (hoặc khả năng) khác nhau và cách họ ước tính (có thể theo cách sai lệch hoặc không chính xác) xác xuất “có thể dự đoán trước” (mang tính chủ quan) của từng tùy chọn này. Lý thuyết triển vọng còn được gọi là lý thuyết “không thích rủi ro”“loss aversion”, tức là nếu hai lựa chọn được đặt trước một cá nhân, và cả hai đều như nhau, nhưng với một lựa chọn về lợi ích và lựa chọn khác về tổn thất, thì người đó sẽ chọn lợi ích (không thích rủi ro)

Lý thuyết triển vọng

Lý thuyết triển vọng được đề xuất bởi các nhà tâm lý học Daniel Kahneman và Amos Tversky vào năm 1979, và sau đó vào năm 2002, Kahneman đã được trao giải thưởng Nobel về kinh tế học cho lý thuyết này. (Tversky đã chết khi giải thưởng được trao.)

Tất cả chúng ta đều tin rằng mình là những người ra quyết định hợp lý. Trong lĩnh vực trải nghiệm người dùng, chúng ta thường nghe nói về cách người dùng cân nhắc tiện ích dự kiến của các lựa chọn thay thế khác nhau để xác định hành động nào cần thực hiện hoặc đi đâu tiếp theo. Tuy nhiên, khi đưa ra quyết định như có nên đầu tư,  mua thứ gì đó, quyên góp hay chọn một mức độ dịch vụ, mọi người rất dễ bị “congnitive bias” (nhận thức rằng điều nào đó là hợp lý do kinh nghiệm, linh tính hoặc tác động từ bên ngoài) và thường không đưa ra lựa chọn hợp lý.

Ví dụ về lý thuyết triển vọng

Bạn sẽ chọn gì nếu:

–  Có được ngay 900 đô la hoặc có 90% cơ hội giành được 1000 đô la (và 10% cơ hội chiến thắng 0)? Hầu hết mọi người tránh rủi ro và lấy $ 900, mặc dù kết quả mong đợi là như nhau trong cả hai trường hợp.

Như vậy, khi phải ra quyết định với lợi nhuận, mọi người không thích rủi ro và sẽ chọn mức lợi chắc chắn (được biểu thị bằng đường màu đỏ) so việc chấp nhận mạo hiểm 10% và đạt được lợi nhuận cao hơn. Cũng lưu ý rằng giá trị kỳ vọng (expected value) của mỗi lựa chọn là bằng nhau.

– Tuy nhiên, nếu bạn được chọn giữa mất 900 đô la và có 90% cơ hội mất 1000 đô la, hầu hết các bạn có thể thích lựa chọn thứ hai (với 90% cơ hội mất 1000 đô la) và do đó tham gia vào hành vi tìm kiếm rủi ro trong hy vọng tránh được sự mất mát.

Lỗ được đối xử theo cách ngược lại lợi ích. Khi đặt mục tiêu tránh thua lỗ, mọi người trở nên mạo hiểm khi tìm kiếm và đánh cược với hy vọng không phải trả tiền. Một lần nữa, cả hai tùy chọn có giá trị mong đợi (expected value)  như nhau.

3 “bias” lý giải hành vi của con người trong lý thuyết triển vọng

Ví dụ trên cũng cho các bạn biết được công thức tính triển vọng (expected value) trong lý thuyết triển vọng này. Các loại hành vi này không thể được giải thích dễ dàng bằng phương pháp tính toán lợi ích kỳ vọng. Trong cả hai tình huống này, lợi ích kỳ vọng của cả hai lựa chọn đều giống nhau (+ / – $ 900): xác suất nhân với chiến thắng dự kiến. Tuy nhiên, thực tế mọi người phần lớn thích một lựa chọn này hơn các lựa chọn khác dù có cùng lợi ích kỳ vọng.

Lý thuyết triển vọng giải thích những “bias” mà mọi người sử dụng khi họ đưa ra quyết định như vậy: Sự chắc chắn, Hiệu ứng cô lập và Tâm lý không thích rủi ro

Sự chắc chắn – Certainty

Mọi người có xu hướng coi trọng các lựa chọn chắc chắn và không thích rủi ro. Thà nhận được một sự đảm bảo, chiến thắng ít hơn là có cơ hội chiến thắng nhiều hơn (nhưng cũng có nguy cơ có thể không nhận được gì). Điều ngược lại khi ứng xử một tổn thất nhất định: mọi người tham gia vào hành vi tìm kiếm rủi ro để tránh tổn thất lớn hơn. Sự thiên vị này cũng có thể giải thích tại sao mọi người thường trung thành với một sản phẩm, dịch vụ, trang web hoặc công cụ cụ thể khác. Chúng ta có thể mạo hiểm sử dụng một cái gì đó khác có khả năng tốt hơn phương pháp hiện tại của chúng ta hoặc chúng ta có thể tiếp tục sử dụng công cụ đã thử và đúng của mình.

Hiệu ứng cô lập – Isolation effect

Hiệu ứng cô lập đề cập đến xu hướng coi thường bất kỳ yếu tố nào chung cho cả hai lựa chọn của con người, cố gắng đơn giản hóa và tập trung vào những gì khác biệt. Ghi nhớ tất cả các chi tiết của từng lựa chọn riêng lẻ gây quá tải nhận thức, do đó, chỉ có ý nghĩa để tập trung vào các yếu tố khác biệt. Loại bỏ các yếu tố chung làm giảm bớt gánh nặng khi so sánh các lựa chọn thay thế, nhưng cũng có thể dẫn đến các lựa chọn không nhất quán tùy thuộc vào cách trình bày các lựa chọn thay thế.

Daniel Kahneman và Amos Tversky đã trình bày cho người tham gia 2 kịch bản. Trong cả hai kịch bản, mọi người được cho một số tiền ban đầu, và sau đó phải lựa chọn giữa hai phương án.

Kịch bản 1: Người tham gia bắt đầu với $1000. Sau đó, họ có thể chọn giữa:

  1. Kiếm được $1000 với xác suất 50% (và được 0 đô la với xác suất 50%), hoặc
  2. Chắc chắn nhận $500.

Kịch bản 2: Người tham gia bắt đầu với $2000. Sau đó, họ có thể chọn giữa:

  1. Mất 1000 đô la với xác suất 50% (và mất 0 đô la với xác suất 50%), hoặc
  2. Chắc chắn mất $500.

Bởi vì số tiền ban đầu khác nhau trong hai kịch bản (1000 vs 2000) nên hóa ra hai kịch bản thực sự tương đương nhau: nếu họ chọn tùy chọn B trong kịch bản đầu tiên hoặc tùy chọn D trong kịch bản thứ hai, số tiền cuối cùng họ sẽ có giống nhau (1500). (Tùy chọn A và C tương đương nhau.) Tuy nhiên, mọi người đã đưa ra các lựa chọn trái ngược nhau trong hai kịch bản: đa số đã chọn tùy chọn không thích rủi ro B trong Kịch bản 1 và tùy chọn C không mất mát trong kịch bản 2.

Như vậy, bằng cách thay đổi cách đưa ra thông tin (bằng cách điều chỉnh số tiền ban đầu và các tùy chọn phù hợp) có thể dẫn mọi người đến một quyết định khác nhau:

Khi được trình bày mỗi quyết định, mọi người đưa ra lựa chọn ngược lại dựa trên việc các tùy chọn được đóng khung là lãi hay lỗ. Trong Kịch bản 1, hầu hết chọn tùy chọn B, nhưng trong Kịch bản 2, phần lớn chọn tùy chọn C trên D để cố gắng tránh mất mát. Trong các kịch bản này, mọi người chỉ tập trung vào lựa chọn giữa 2 tùy chọn và bỏ qua số lượng tiền ban đầu vì đây là yếu tố được chia sẻ giữa hai lựa chọn. Tuy nhiên, khi tính đến khoản chênh lệch tiền ban đầu, có thể thấy tùy chọn A bằng với tùy chọn C và tùy chọn B bằng với tùy chọn D – chỉ có cách trình bày đã thay đổi!

Vì thế, khi tạo nội dung để thuyết phục mọi người đưa ra một lựa chọn nhất định, hãy xem xét cách nó được trình bày. Mọi người có thể phản hồi rất khác nhau đối với các lựa chọn được trình bày tiêu cực so với các lựa chọn được đóng khung tích cực. Bạn có muốn sử dụng một dịch vụ có tỷ lệ hài lòng 95% hoặc dịch vụ có tỷ lệ khiếu nại 5%? Thể hiện thông tin tiêu cực có thể hướng người dùng nghĩ nhiều đến mất mát và không có khả năng lấy lại được.

Cách giải quyết vấn đề của isolation effect là gì? Đó là hãy so sánh thông tin, đặt ngang hàng các kịch bản, đừng nên xem xét từng kịch bản riêng lẽ.

Tâm lý không thích rủi ro – Loss aversion

Hầu hết mọi người sẽ hành động để giảm thiểu tổn thất vì tổn thất luôn tạo nhiều nỗi lo hơn lợi nhuận, mặc dù xác suất của những tổn thất đó là rất nhỏ. Nỗi đau của việc thua cuộc cũng giải thích tại sao, khi đánh bạc, thắng 100 đô la và sau đó thua 80 đô la cảm thấy như một khoản lỗ ròng mặc dù bạn thực sự thắng 20 đô la. Phản ứng của mọi người với sự mất mát là cực đoan hơn phản ứng khi họ đạt được cái gì tương tự.

Phần kết luận

Lý thuyết triển vọng trong tài chính hành vi giải thích một số sai lệch/ bias mà mọi người dựa vào khi đưa ra quyết định. Hiểu những thành kiến này có thể giúp thuyết phục khách hàng, cải thiện những quyết định đầu tư của mình.

Tổng hợp bởi vnrebates.net

Theo investopia.com, nngroup.com

 

Được viết bởi: Đặng Kiều

Tin tức khác

Mở tài khoản Forex ở đâu tốt nhất? Giới thiệu top các sàn Forex hiện tại

28-03-2020

Cùng Vnrebates.net tìm hiểu sàn Forex nào đang được tín nhiệm nhất năm 2020 với danh sách top các sàn uy tín nhất hiện nay.

Những loại chi phí giao dịch mà trader mới không nên bỏ qua?

28-03-2020

Bằng cách xem xét và nắm vững các chi phí giao dịch, trader có thể tự trang bị kiến thức sẵn sàng hơn để quản lý vốn của mình. Đối với nhiều trader ngoại hối, việc không tạo ra lợi nhuận không phải lúc nào cũng là do không thể giao dịch tốt – đôi khi việc quản lý sai hoặc đánh giá thấp các chi phí liên quan có thể dẫn đến thua lỗ khi mà trên lý thuyết tính toán, kết quả giao dịch sẽ dẫn đến thành công.

Swing trader là gì? Tóm tắt 2 chiến lược swing trading thực chiến

28-03-2020

Thị trường Forex là nơi tập trung có vô vàn con người với hàng triệu triệu tính cách khác nhau, nhưng hay thay, tất cả những tính cách đấy đều được tổng hợp lại thành 4 loại trader chính trong thị trường. Swing trader chính là một trong số đó. Đặc điểm của một Swing trader ra sao? Áp dụng phương pháp này cần lưu ý điều gì? Hãy đọc tiếp!

Interest rate là gì? Interest rate ảnh hưởng như thế nào đến thị trường ngoại hối

27-03-2020

Nói đến interest rate hay lãi suất, chúng ta không đề cập đến lãi suất cụ thể của 1 ngân hàng nào, mà chính là đang ám chỉ chính sách tiền tệ của ngân hàng trung ương của 1 quốc gia. Khi lãi suất dự kiến ​​thay đổi, tiền tệ tương ứng thường sẽ phản ứng ngay sau nó. Các ngân hàng trung ương có các công cụ chính sách tiền tệ khác nhau để tác động đến lãi suất cũng như giá trị tiền tệ.

Chỉ số RSI là gì? Hướng dẫn các chiến lược sử dụng RSI hiệu quả nhất

27-03-2020

Chỉ số RSI đã trở thành một trong những chỉ số MT4 được rộng rãi nhất. Sau khi hiểu và áp dụng chính xác, chỉ báo RSI có khả năng cho biết giá đang có xu hướng, khi thị trường bị mua quá mức hoặc bán quá mức và giá tốt nhất để tham gia hoặc thoát giao dịch.

Các kênh đầu tư tài chính hiệu quả mà bạn không nên bỏ lỡ

26-03-2020

Có nhiều chiến lược đầu tài chính khác nhau để lựa chọn, từ cổ phiếu, quỹ cho đến bất động sản và cho vay ngang hàng. Một số chiến lược sẽ yêu cầu bạn tham gia đầu tư chủ động, trong khi một số chiến lược khác thì thụ động hơn