DAO là gì? Tại sao DAO là tương lai của thị trường Crypto

VNREBATES
12/15/2021 21 phút đọc

Mặc dù có một khởi đầu không suôn sẻ, nhưng DAO vẫn không ngừng phát triển, với số lượng DAO hiện tại lên đến hàng trăm DAO và được coi là tương lai của thị trường crypto. Trong bài viết này anh em hãy cùng Vnrebates khám phá tại sao DAO lại quan trọng và nhiều tiềm năng đến như vậy nhé.

Tham gia thị trường crypto ắt hẳn các bạn đã nghe đến các DAO như MakerDAO, OlympusDAO hay Badger DAO. Vậy DAO là gì? Tại sao các tổ chức, quỹ đầu tư quan tâm đến nó và cho rằng DAO là tương lai của thị trường crypto?

1. DAO là gì?

DAO là viết tắt của Decentralized Autonomous Organization- tổ chức tự trị phi tập trung. Các hoạt động của DAO được mã hóa bằng code trên blockchain là minh bạch, tự quản và không bị kiểm soát của bên thứ ba.

Bitcoin có thể được coi như là DAO đầu tiên trong thế giới crypto. Sau này, các DAO ngày càng phát triển và thực hiện nhiều việc chuyên sâu hơn. Trong suốt quá trình phát triển của DAO, không ít sự cố đã xảy ra, điển hình là vụ The DAO hack 2016. Năm 2016, cộng đồng The DAO ra đời- là DAO đầu tiên trên nền tảng Ethereum. Mặc dù gây được tiếng vang- gọi vốn được 12 triệu ETH, tương đương 150 triệu đô la thời điểm đó sau 3 tuần ra mắt, tuy nhiên một lỗi nghiêm trọng trong hợp đồng thông minh của The DAO đã bị hacker khai thác và liên tục rút ra ETH từ hợp đồng thông minh. Trước tình huống này, đã có 2 hướng đi khác nhau: ETH chuyển sang một mạng lưới mới, khiến số ETH đã bị hack mất giá trị,  hướng còn lại giữ nguyên trạng thái của mạng lưới, mang tên Ethereum Classic như chúng ta biết ngày nay. 

Sự kiện The DAO hack. Nguồn: Sưu tầm

Chúng ta có thể thấy rằng những mối nguy hiểm của DAO luôn tồn tại và có thể gây ra những tổn thất vô cùng lớn. Mặc dù đã có một khởi đầu như vậy, nhưng DAO vẫn không ngừng phát triển, với số lượng DAO hiện tại lên đến hàng trăm DAO và được coi là tương lai của thị trường crypto. Vậy anh em hãy cùng VnRebates khám phá tại sao lại quan trọng đến như vậy nhé.

2. Tại sao DAO là tương lai của thị trường Crypto

Trước hết, tại sao lại cần DAO? Hầu hết các tổ chức lớn trên Internet ngày nay đều là cơ chế tập trung (Facebook, Google,…..). Các tương tác hằng ngày của anh em trên các nền tảng như Facebook, Youtube đòi hỏi phải có sự tin cậy vào đối tượng đang nắm giữ nền tảng. Nhu cầu một tổ chức minh bạch, hoạt động hiệu quả và theo mô hình dân chủ đã tồn tại từ lâu trên các cộng đồng Internet. DAO xuất hiện và đáp ứng nhu cầu thiết yếu đó của rất nhiều người dùng Internet hiện tại và trong tương lai. 

Hãy hình dung thế này: Một cộng đồng trực tuyến không cần sự can thiệp của bên thứ ba, nơi anh em có thể đóng góp công sức, tiền bạc và có quyền biểu quyết cho những gì mình đã đầu tư vào. Anh em không cần phải tin tưởng vào 1 cá nhân nào, đối tượng duy nhất anh em cần tin là những dòng code – được công khai và kiểm thử bởi cộng đồng trước khi khởi chạy chính thức trên blockchain. Như vậy, mọi hành động mà DAO thực hiện sau khi được khởi chạy phải được cộng đồng chấp thuận và hoàn toàn minh bạch và có thể xác minh được.

Trong một mô hình DAO đúng nghĩa không có cấu trúc thứ bậc. Dù vậy DAO vẫn có thể hoàn thành các nhiệm vụ và phát triển trong khi được kiểm soát bởi những người nắm giữ native token (token-based DAO). Mô hình này cho phép bất kỳ bên liên quan nào cũng có thể đưa ra một ý tưởng sáng tạo mà toàn bộ nhóm sẽ xem xét và cải tiến. Các tranh chấp nội bộ thường được giải quyết dễ dàng thông qua hệ thống bỏ phiếu, phù hợp với các quy tắc được viết sẵn trong hợp đồng thông minh. Dễ dàng thấy rằng, một DAO càng lành mạnh- mọi thông tin là minh bạch và lợi ích cho các thành viên được phân bố công bằng dựa trên công sức đóng góp- thì tiềm năng tăng giá của token quản trị càng lớn. 

Rõ ràng xét về cách thức vận hành của DAO, hẳn anh em đã thấy nó rất hứa hẹn đúng không nào? Nếu chưa cảm thấy thật thuyết phục, hãy nhìn lại 2 cơn sóng lớn của thị trường crypto trong năm qua: DeFi và NFT.

Trong DeFi, các giao dịch là permissionless, chỉ cần hội đủ các điều kiện anh em hoàn toàn có thể giao dịch, không cần sự cho phép của bất kỳ ai. Ví dụ, anh em hoàn toàn có thể ký gửi ETH, mượn USDT để mua những đồng coin mà anh em cho rằng có tiềm năng tăng giá cao, miễn là trong giới hạn không bị thanh lý. Tất cả những hành động này có thể diễn ra với vài lần nhấp chuột, thay vì phải tốn thời gian và đợi quy trình thẩm duyệt rất lâu của ngân hàng. Hơn thế nữa, các giao dịch này là 24/7, dữ liệu hoàn toàn minh bạch công khai, những điều mà các ngân hàng truyền thống vẫn chưa làm được.

Sự tăng trưởng của DeFi. Nguồn ảnh: DeFillama

Khi tham gia DeFi, chúng ta stake, vay, cho vay hay cung cấp thanh khoản cho các dự án. Đổi lại, chúng ta sẽ được trả thưởng bằng token quản trị của dự án. Hãy tưởng tượng thế này, anh em đang điều hành một công ty, ở góc độ một người làm chủ, anh em sẽ có động lực muốn công ty vượt trội hơn đối thủ, luôn tìm kiếm những cơ hội hợp tác để đem lại lợi ích lớn nhất cho công ty. Quay trở lại DeFi, ắt hẳn anh em cũng muốn làm như vậy khi nắm quyền quản trị: dự án nào anh em muốn dự án hợp tác trong tương lai, phần trăm phí giao dịch anh em muốn hưởng là bao nhiêu,vv….
Bởi vì lợi ích tài chính của tập thể được gắn liền mật thiết với mỗi lần bỏ phiếu, cho nên không ai muốn đưa ra một quyết định sai lầm. Đây chính là sự kết hợp của DeFi và DAO: tài chính phi tập trung và để cộng đồng quyết định sự phát triển lâu dài của dự án.

Ở lĩnh vực NFT, chúng ta đã thấy sự bùng nổ của game Axie Infinity, từ mức giá $3 đã tăng lên mức ATH đạt $160, ngay cả lúc thị trường đang hoảng loạn lúc tháng 6/2021. Tại sao NFT gaming lại có sức thu hút lớn đến như vậy? Trước hết chúng ta hãy nhìn lại game truyền thống: khi chơi game, anh em không thực sự sở hữu các vật phẩm đã mua, mà là nhà phát hành trò chơi. NFT mở ra một cơ hội lớn và một nền kinh tế mới hoàn toàn so với trước đây: nền kinh tế sở hữu. Hãy lấy ví dụ trực tiếp ở Axie Infinity, NFT đem lại những giá trị sau cho game:

  • Các NFT Axie trong game được sở hữu bởi người chơi, chứ không phải nhà phát hành game
  • Chuyển quyền sở hữu => Tạo ra một nền kinh tế mới
  • Tính bảo mật và duy nhất: Mỗi một NFT là duy nhất, không thể bị lừa đảo hoặc bị mất ngay cả khi trò chơi ngừng hoạt động
  • Tinh minh bạch và sự khan hiếm: Dữ liệu về các NFT đều được công khai nhờ công nghệ blockchain, ngoài ra những Axie hiếm, có sức mạnh vượt trội tạo nên nhu cầu mua bán NFT trong game
  • Cơ hội đầu tư: Anh em có thể tìm mua những Axie bị định giá thấp, mua và bán lại kiếm lời
  • Lai tạo ra Axie mới: Các Axie con sẽ thừa kế các đặc điểm của bố mẹ, dữ liệu này hoàn toàn được công khai trên blockchain, điều mà chưa game truyền thống nào hiện nay làm được

 

Doanh thu Axie infinity đứng đầu trong các dapps. Nguồn ảnh: Token Terminal

Ở góc độ rộng hơn, dù bạn là người chơi hay nhà đầu tư, ắt hẳn các bạn đều muốn game đang chơi có nhiều người tham gia, NFT đang sở hữu ngày càng có giá trị. Muốn vậy, game bắt buộc phải phát triển và cần nhiều nỗ lực, trí tuệ từ nhiều phía. Rõ ràng là, sức sáng tạo của nhóm phát hành game là giới hạn, nhưng của cộng đồng thì không. Đây là lúc chúng ta thấy được sức mạnh của DAO. Nếu một game là DAO, điều đó nghĩa là sức mạnh nằm trong tay cộng đồng. Các thành viên cộng đồng có ảnh hưởng lớn đến các quyết định của tổ chức, điều được thông qua sức mạnh bỏ phiếu.

Hãy quay lại với ví dụ Axie Infinity. Người chơi stake AXS token sẽ có quyền biểu quyết các quyết định quan trọng trong game. Những quyết định này sẽ ảnh hưởng tới nền kinh tế trong game sau này- tức là lợi nhuận của nhà đầu tư cũng như người chơi game. Anh em có thể thấy rằng, dù thông báo airdrop tri ân người chơi cũ cùng với ra mắt staking vào ngày 30/9, nhưng giá AXS vẫn tăng sốc từ $73 lên $153, điều này có thể thấy được niềm tin cộng đồng dành cho game Axie Infinity về dài hạn là như thế nào. Trong thị trường crypto, các bản fork hay việc ra game nhái có thể diễn ra rất nhanh, vậy nên cộng đồng mới là điều quan trọng nhất. Còn gì tuyệt vời hơn trao lại quyền biểu quyết cho cộng đồng, để họ tự quyết định của chính tựa game mà họ tin tưởng. Đó là sức mạnh tuyệt vời của DAO khi kết hợp với NFT gaming, mà các game truyền thống không thể nào có được. 

Một ví dụ nổi bật nhất cho hiệu quả của việc chuyển giao quyền lực sang cộng đồng chính là giao thức Compound. Nền tảng Lending này trên Ethereum này trao quyền cho cộng đồng hết sức mạnh mẽ: anh em có thể vote thêm những token nào, thông số nào cần thay đổi, cách phát hành token quản trị COMP và phải làm gì với kho dự trữ. Tất cả chỉ bằng việc sở hữu token Compound. Tất cả những hoạt động này hoàn toàn minh bạch và có thể kiểm tra ở đây: https://withtally.com/governance/compound

 

 

Điều đáng chú ý là người sáng lập Compound chỉ sở hữu 1% số token COMP, và các thông số quản trị on-chain anh em hoàn toàn có thể kiểm tra được ở link trên. Điều này khiến cho ngày đầu tiên được giao dịch trên thị trường, Compound chính là token DeFi có giá trị vốn hóa lớn nhất. Đó không phải là ngẫu nhiên, bởi vì sở hữu token Compound chính là sở hữu sức mạnh biểu quyết trong một protocol phi tập trung.

Với 2 góc nhìn và ví dụ vừa được trình bày về DeFi và NFT , hẳn anh em đã hiểu tại sao DAO lại quan trọng và sẽ trở thành xu hướng trong tương lai. Bây giờ hãy cùng Vnrebates tìm hiểu về cơ hội đầu tư trong DAO nhé.

DAO có thể chia thành nhiều lớp khác nhau, ở đây mình chia thành 2 nhóm chính: Infrastructure layerApplication layer.

Xem thêm: Mảng Dex Aggregator và dự án Paraswap

3. Các Layer của DAO

3.1 Infrastructure layer

Ở Infrastructure layer ta có thể chia thành các stack nhỏ hơn như sau:

Nguồn tham khảo: Kevinknielsen

3.2 Frameworks

Frameworkds stack là các hợp đồng thông minh cho phép các quy tắc của quy trình quản trị phi tập trung được thực thi trên blockchain. Đoạn mã này chỉ định các tham số mà quyền lực được phân phối, quá trình được thực thi và bỏ phiếu. Các dự án nổi tiếng có thể kể đến như Snapshot, Aragon.

Bỏ phiếu trên Snapshot. Nguồn ảnh: Snapshot

3.3 Controllers 

Thông thường các controllers được xây dựng chung với các frameworks (cùng một nhóm phát triển). Các controllers cho phép người dùng tương tác trực tiếp với các hợp đồng quản trị trên blockchain thông qua giao diện người dùng. Không chỉ vậy, Bộ điều khiển cũng có thể cung cấp dữ liệu và API giúp các nhà phát triển lấy và lập chỉ mục thông tin và có thể cung cấp các tính năng toàn diện hơn giúp nâng DAO lên một tầm cao mới. Tên tuổi nổi bật nhất trong lĩnh vực này là Alchemy, một dự án gần đây gọi vốn thành công 250 triệu đô, được hậu thuẫn bởi những tên tuổi hàng đầu trong thế giới crypto như a16z, Coinbase, Pantera Capital

Những điểm nổi bật của Alchemy. Nguồn ảnh: Alchemy

3.4 Treasury

Tài chính là 1 trong các thành phần cốt lõi của DAO. Các khoản tiền có thể được bảo đảm trong ví ‘multi-sig’ của hợp đồng thông minh, yêu cầu một số người tối thiểu chấp thuận giao dịch trước khi nó có thể xảy ra hoặc chúng có thể được lưu trữ trong các loại hợp đồng thông minh khác. Gnosis là tên tuổi nổi bật nhất trong lĩnh vực này, với giải pháp khóa multi-sig nổi tiếng.

Giải pháp khóa Multi-sig. Nguồn ảnh: Gnosis

3.5 Work

Trong môi trường đa ngành, việc cung cấp sản phẩm, kiến ​​thức và dịch vụ sẽ diễn ra dưới nhiều hình thức khác nhau. Do đó, việc đo lường lao động và thành quả từ những người đóng góp và thành viên có thể khá chủ quan. Nhu cầu một bộ công cụ cho việc này là rất thực tế. Rabbithole, một tên tuổi trong ngành, đã gọi vốn thành công 3.6 triệu đô la từ những quỹ hàng đầu như ParaFi Capital, Framework Ventures, Stani Kulechov, Josheph Lubin.

3.6 Aggregators 

Layer cuối cùng trong lớp Infrastructure, giúp xóa nhòa khoảng cách giữa các công cụ và frameworks. Aggregators có tác dụng giảm thiểu những khó khăn trong trải nghiệm người dùng khi tương tác với DAO. Các aggregators này cũng được dùng để lập chỉ mục và phục vụ số liệu thống kê và dữ liệu toàn cầu cũng như nghiên cứu các mối quan hệ phức tạp hơn xuất hiện từ các tương tác DAO chéo. Boardroom, bộ công cụ phục vụ cho quản trị blockchain đã gọi vốn thành công 2.2 triệu đô từ các quỹ nổi tiếng như Variant Fund, Framework, Slow Ventures và Coinfund.

 

Giải pháp cho DAO với bộ công cụ của Boardroom. Nguồn ảnh: Boardroom

3.7 Application layer

Chúng ta có thể phân loại các DAOs trong application layer thành các nhóm nhỏ như sau:

Nguồn ảnh: Mirror.xyz

3.8 DAO Operating Systems: Chính là Infrastructure layer đã được nói ở trên.

 

3.9 Grants DAOs

DAO sinh ra với mục đích tài trợ. Những tên tuổi nổi tiếng có thể kể đến như Compound Grants, Aave Grants hay Uniswap Grants. Các DAO này ra đời nhằm tài trợ cho sự phát triển của hệ sinh thái xung quanh chính nó, và đi kèm cả mục đích đầu tư.

3.10 Investment DAO 

Sau một thời gian dài của các DAO phi lợi nhuận, nhiều nhóm đã chuyển hướng để các thành viên tập trung vào việc tạo ra lợi nhuận. Tương tự như các quỹ đầu tư khác trên thị trường, nhưng dưới dạng tổ chức phi tập trung, các DAO đầu tư cho phép các thành viên góp vốn và đầu tư vào các dự án nhiều tiềm năng.

Mặc dù các DAO này đi kèm với nhiều hạn chế pháp lý hơn so với Grant DAOs, nhưng chúng cho thấy rằng bất kỳ nhóm cá nhân nào cũng có thể cùng nhau đầu tư số vốn lớn hơn với rào cản gia nhập thấp. Hai dự án nổi bật nhất trong các investment DAOs hiện nay là MetaCartel và The Lao, với portfolio dày đặc những cái tên nổi tiếng như: Dora Factory, Zapper, Zerion, Gitcoin, Gelato,…. Bên cạnh đó,Bitdao cũng là 1 tên tuổi không thể bỏ qua, khi nhận được đầu tư trực tiếp từ các tỷ phú tài chính truyền thống như Peter Thiel, Alan Howard.

 

3.11 Protocol DAOs

Số lượng Protocol DAOs là áp đảo so với phần còn lại hiện nay. Trong khi giai đoạn đầu tiên của các DAO là những cổ phần không thể chuyển nhượng (chỉ nhằm mục đích duy nhất là bỏ phiếu) thì  các Protocol DAO là những người tiên phong phát hành mã thông báo ERC20 có thể chuyển nhượng và giao dịch được trên thị trường. Điều này thu hút một lượng lớn người dùng và chứng tỏ sức sáng tạo mạnh mẽ của các protocol DAO trong vấn đề quản trị cũng như tiềm năng phát triển của chúng.

Các mã thông báo này thường được sử dụng để quản lý các giao thức, có nghĩa là chủ sở hữu mã thông báo có quyền duy nhất để đề xuất, bỏ phiếu và thực hiện các thay đổi đối với cơ chế cơ bản của mạng.

Các dự án thường bỏ phiếu về cách phân phối mã thông báo, do đó mở ra cánh cửa cho việc cung cấp thanh khoản (add liquidity), canh tác năng suất (yield farming).

3.12 Service DAOs 

Sự phân bổ về vốn, cộng đồng, tài năng giữa các dự án rất khác nhau. Điều này tạo ra một nhu cầu về các yếu tố nói trên. Service DAOs cung cấp các dịch vụ cho các DAO khác phát triển, hay nói rộng hơn là cho các dự án khác trong thế giới crypto phát triển. Từ pháp lý đến sáng tạo nội dung, quản trị hay tiếp thị, phát triển sản phẩm đến quản lý ngân quỹ, các Service DAO tạo ra các kênh để cung cấp dịch vụ cho các bên có nhu cầu. Công việc thường được thưởng bằng mã thông báo ERC20 – cung cấp quyền sở hữu đối với giá trị được tạo ra cho mạng lưới.

Yield Guild Game là cái tên nổi bật nhất trong nhóm này, họ là đối tác của các game đình đám trên thị trường như Axie Infinity hay The Sandbox. 

 

3.13 Social DAOs 

Một xu hướng rất mạnh mẽ trong tương lai gần, đặc biệt với các động thái gần đây của Solana. Nhu cầu kết nối với thần tượng, những người cùng ngành nghề, sở thích là một điều hiển nhiên với tất cả mọi người. Các nền tảng trực tuyến hiện nay đã làm tốt phần việc kết nối, nhưng chưa khai thác hết sức mạnh của những cộng đồng này. Rất rõ ràng, xu hướng tiền tệ hóa và xây dựng thương hiệu cá nhân chính là điểm còn thiếu của các nền tảng trực tuyến hiện nay. Động thái của Facebook xây dựng tiền ảo Diem nhằm mục đích khai thác thị trường rất tiềm năng này.

Hãy tưởng tượng anh em mua 1 đồng Messi token và sẽ được tặng 1 NFT chữ ký của thần tượng. Lúc này Messi vừa quảng cáo được bản thân, vừa kết nối được với fan không cần thông quan trung gian. Tương tự như vậy với các nền tảng trực tuyến khác, sở hữu token của nền tảng đó sẽ đem lại cho các cá nhân những lợi ích khi tham gia nền tảng, điều mà các mạng xã hội hiện nay chưa làm được.

Friends with benefit (FWB), một nền tảng văn hóa nhằm chia sẻ kiến thức đã gọi vốn thành công 10 triệu đô trong vòng gọi vốn gần đây, được dẫn đầu bởi a16z.

3.14 Collector DAOs

NFT không chỉ ứng dụng trong game mà còn được sưu tầm. Các collector DAO thông thường xây dựng một bộ sưu tập NFT thuộc sở hữu tập thể của những người nắm giữ token dự án. Jenny NFT DAO là một tên tuổi nổi bật trong lĩnh vực này, với những ưu điểm như có thể giao dịch NFT với bất kỳ kích thước nào, từ 1 đến nhiều NFT. Multicoin, quỹ đầu tư nổi tiếng với những dự án dài hạn, đã dẫn đầu vòng gọi vốn 7 triệu đô vào Jenny NFT DAO cách đây 6 tháng, với những tên tuổi khác như Animoca Brands, Metapurse.

3.15 Media DAO 

Trong thời đại mà thông tin có thể truy cập được trên toàn cầu, thì quyền sở hữu của ….các câu chuyện xuất hiện. Các Media DAO trao lại sức mạnh đó cho những người sử dụng nội dung. Media DAO phân tích cách mà người viết, streamers và người đọc tương tác với nội dung họ phát hành. Media DAOs biến việc sử dụng thông tin thành một con đường hai chiều- người cung cấp và người sử dụng thông tin có thể hưởng lợi tài chính trực tiếp từ nó.

Bankless DAO là một cái tên rất quen thuộc với mọi người trong thị trường. Đây là một Media DAO hàng đầu thường xuyên cung cấp các bài viết, podcast nhằm nâng cao kiến thức và kỹ năng cộng đồng trong việc đầu tư crypto.

Xem thêm: Tổng quan về Thị trường Phái sinh Phi tập trung – Derivatives Dex

4.Tổng kết

Chúng ta đã thấy được sức mạnh to lớn của DAO sẽ mở ra một nền kinh tế mới trong tương lai: nền kinh tế sở hữu (ownership economy). Với việc triển khai trên nền blockchain, các DAO đảm bảo minh bạch, sự phi tập trung và không bị kiểm soát bởi bên thứ ba. Hai làn sóng nổi bật của thị trường crypto năm qua chỉ là những bước khởi đầu khiêm tốn của DAO, bởi mọi thứ còn rất sơ khai. Nhưng khi mọi thứ không quá rõ ràng như vậy, chính là cơ hội để anh em đầu tư và gia tăng tài sản. Hãy cùng Vnrebates săn tìm hidden gem trong bài viết sắp tới nhé.

Risk Disclaimer: Bài viết thể hiện quan điểm và góc nhìn của cá nhân tác giả, chỉ có giá trị tham khảo về mặt thông tin, kiến thức và không có giá trị pháp lý về khuyến nghị đầu tư hay thay thế cho việc tư vấn tài chính nào tương đương. Bài viết không đảm bảo bất kỳ khoản lợi nhuận nào hay giảm thiểu rủi ro đầu tư nào cho chính độc giả. VnRebates không chịu trách nhiệm hay liên quan đến khoản đầu tư của độc giả khi sử dụng thông tin từ bài viết này. Bản quyền thuộc về đóng góp của tác giả.

Bài viết đọc nhiều