Currency Analyst   VnRebates Team

IPO là gì? 5 bước tổ chức đấu giá thực hiện IPO

IPO được biết là một trong những hoạt động giúp các công ty tăng uy tín và vốn rất nhanh. Tuy nhiên, không phải ai khi bước chân vào thị trường chứng khoán cũng biết rõ về IPO. Vậy IPO là gì? Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu tất tần tật những kiến thức quan trọng cần biết về IPO qua bài viết dưới đây. 

IPO là gì?

IPO là gì?

1. IPO là gì

1.1 Khái niệm IPO

Theo Wikipedia, IPO hay Phát hành công khai lần đầu (Initial Public Offering) là việc chào bán chứng khoán lần đầu tiên ra công chúng. Thuật ngữ này được dùng để chỉ việc một doanh nghiệp lần đầu tiên huy động vốn rộng rãi từ công chúng thông qua việc lần đầu phát hành cổ phiếu và đưa cổ phiếu của họ lên sàn chứng khoán.

Sau khi phát hành lần đầu ra công chúng, công ty cổ phần đó sẽ trở thành công ty đại chúng (hay còn gọi là công ty cổ phần đại chúng).

Khái niệm công chúng được hiểu là một số lượng nhà đầu tư đủ lớn với giá trị chứng khoán chào bán cũng đủ lớn.

Với sự phát triển mạnh mẽ của thị trường chứng khoán, IPO là hình thức giúp các công ty có thể huy động được nhanh và nhiều vốn trên thị trường. Cổ phiếu của doanh nghiệp đó cũng có thể đạt được tính thanh khoản rất cao và các giá trị gia tăng về giá sau khi IPO.

1.2 Mục đích IPO

Nhu cầu gia tăng nguồn vốn cho công ty là cực kỳ thiết yếu để công ty có thể mở rộng phạm vi hoạt động và phát triển. Trong đó, việc phát hành, niêm yết cổ phiếu trên thị trường chứng khoán là cách tốt nhất để gia tăng lượng vốn và tạo được rất nhiều cơ hội tài chính.

Trong bài viết này, chúng tôi sẽ liệt kê 5 mục đích chính khiến các công ty tiến hành IPO:

  • IPO giúp doanh nghiệp khẳng định nguồn lực và vị thế trước công chúng, củng cố và gia tăng giá trị thương hiệu và uy tín.
  • IPO giúp doanh nghiệp có nguồn vốn để mở rộng quy mô nhờ huy động được một lượng lớn vốn lớn từ nhiều nhà đầu tư trong cộng đồng.
  • IPO mang nhiều giá trị hơn so với việc phát hành trái phiếu doanh nghiệp bởi phát hành trái phiếu bản chất là vay nợ còn IPO giúp doanh nghiệp tiếp xúc với nhiều nhà đầu tư và là cách tốt nhất để thực hiện tăng vốn.
  • Công ty đại chúng sẽ thu hút nguồn nhân lực tiềm năng, tạo dựng đội ngũ nhân viên đầy năng lực.
  • IPO giống như một bước đệm cho quá trình sáp nhập và mua lại các doanh nghiệp nhỏ tiềm năng.

1.3 So sánh công ty trước vào sau khi IPO

Một trong những cách phân loại doanh nghiệp đó là chia doanh nghiệp thành 2 loại: tư nhân và đại chúng.

a.      Công ty tư nhân

Công ty cổ phần tư nhân thường có ít cổ đông. Các thông tin về công ty cũng ít khi được công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng.

Để thành lập một công ty cổ phần tư nhân, thủ tục cũng rất đơn giản. Bạn chỉ cần bỏ ra một khoản vốn nhất định, nộp các văn bản quy phạm pháp luật và thực hiện theo các quy tắc báo cáo theo quyền hạn của mình.

b.      Công ty đại chúng

Công ty đại chúng là doanh nghiệp có vốn đã được bán ít nhất một phần cho công chúng và được giao dịch trên thị trường chứng khoán qua hình thức IPO.

Công ty đại chúng thường có số lượng cổ đông lớn, có thể bao gồm cổ đông lớn và các cổ đông nhỏ lẻ, các tổ chức hoặc cá nhân. Những doanh nghiệp đại chúng phải tuân các quy tắc và quy định nghiêm ngặt.

Công ty đại chúng được quản lý bởi Hội đồng quản trị, Ban điều hành và Ủy ban kiểm toán hoặc Ban Kiểm soát. Các công ty này phải công bố thông tin trên website, báo cáo thông tin tài chính hàng quý và báo cáo thường niên. Tại Hoa Kỳ, công ty đại chúng sẽ báo cáo cho Ủy ban Chứng khoán và Sàn giao dịch Hoa Kỳ (SEC).

Một trong những điểm tuyệt vời đó là cổ phiếu công ty đại chúng được giao dịch trong thị trường mở – tại các sàn chứng khoán, như một loại hàng hóa mà bất cứ ai có tiền mặt đều có thể đầu tư.

So sánh công ty trước vào sau khi IPO

So sánh công ty trước vào sau khi IPO

1.3 Điều kiện để IPO

Để có thể IPO, các doanh nghiệp phải đáp ứng được những chuẩn mực cụ thể như sau:

  • Có mức vốn điều lệ trong sổ sách kế toán tại thời điểm đăng ký thủ tục IPO là từ 10 tỷ VNĐ trở lên.
  • Phải có lãi từ hoạt động kinh doanh năm gần nhất cho tới thời điểm đăng ký phát hành cổ phiếu.
  • Phải có phương án và kế hoạch cụ thể về việc thực hiện IPO. Bên cạnh đó, mục đích sử dụng nguồn vốn huy động được sau IPO được Hội đồng quản trị chấp thuận và cam kết về trách nhiệm.
  • Doanh nghiệp 100% vốn Nhà nước phải thực hiện chuyển đổi loại hình công ty thành công ty cổ phần trước khi IPO.
  • Đối với các doanh nghiệp thuộc lĩnh vực cơ sở hạ tầng thì phải có ít nhất 1 dự án đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng thuộc đề án phát triển kinh tế – xã hội thuộc Bộ, Ngành, có dự án được cấp thẩm quyền, được tổ chức tài chính, chứng khoán bảo lãnh phát hành.
  • Các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài phải đăng ký chuyển đổi thành công ty cổ phần, thiết lập hồ sơ đăng ký IPO qua tư vấn của một công ty chứng khoán.

2. 5 bước tổ chức đấu giá thực hiện IPO

Ở Việt Nam, có 3 phương thức tổ chức đấu giá thực hiện IPO căn cứ vào giá trị cổ phần bán đấu giá và quyết định của Ban chỉ đạo cổ phần hóa bao gồm tổ chức tại doanh nghiệp, tại tổ chức tài chính trung gian (Công ty chứng khoán) và tại Trung tâm giao dịch chứng khoán/Sở giao dịch chứng khoán.

5 bước tổ chức đấu giá thực hiện IPO

5 bước tổ chức đấu giá thực hiện IPO

Các bước tổ chức đấu giá thực hiện IPO cụ thể như sau:

2.1 Bước 1 – Chuẩn bị đấu giá

– Doanh nghiệp quyết định cổ phần hóa/Ban chỉ đạo cổ phần hóa xác định giá khởi điểm của cổ phần đấu giá.

– Công bố thông tin về doanh nghiệp chuẩn bị tổ chức đấu giá tối thiểu 20 ngày trước ngày tổ chức đấu giá theo quy định của pháp luật.

– Phối hợp với Đơn vị tổ chức đấu giá để tổ chức thuyết trình về doanh nghiệp cho nhà đầu tư nếu cần.

2.2 Bước 2 – Thực hiện đấu giá

– Đơn vị tổ chức đấu giá tiến hành nhận đơn đăng ký mua và tiền đặt cọc của nhà đầu tư theo quy chế đấu giá.

– Nhà đầu tư bỏ phiếu tham dự đấu giá bằng một trong các hình thức sau:

  • Bỏ phiếu trực tiếp tại doanh nghiệp (nếu tổ chức đấu giá tại doanh nghiệp);
  • Bỏ phiếu trực tiếp tại tổ chức tài chính trung gian (nếu tổ chức đấu giá tại tổ chức tài chính trung gian);
  • Bỏ phiếu trực tiếp tại Trung tâm giao dịch chứng khoán/Sở giao dịch chứng khoán và các đại lý được chỉ định;
  • Bỏ phiếu qua đường bưu điện do cơ quan tổ chức đấu giá quy định.

2.3 Bước 3 – Tổ chức đấu giá và xác định kết quả đấu giá

– Đơn vị tổ chức đấu giá tiến hành các thủ tục bốc phiếu tham dự đấu giá và nhập các thông tin vào phần mềm đấu giá.

– Xác định kết quả đấu giá theo nguyên tắc lựa chọn giá đặt mua từ cao xuống thấp đến khi đủ số lượng cổ phần chào bán.

Tại mức giá trúng thầu thấp nhất, với trường hợp các nhà đầu tư cùng đặt mức giá bằng nhau, nhưng tổng số cổ phần còn lại ít hơn tổng số cổ phần đăng ký mua thì số cổ phần của từng nhà đầu tư được mua xác định theo công thức như sau:

Số cổ phần được mua = Số cổ phần còn lại x (Số cổ phần từng người đăng ký mua/Tổng số cổ phần đăng ký mua)

– Lập các biên bản liên quan đến buổi đấu giá gửi cho cơ quan quyết định cổ phần hóa, Ban chỉ đạo cổ phần hóa, doanh nghiệp và đơn vị tổ chức đấu giá

– Công bố kết quả đấu giá cổ phần và thu tiền mua cổ phần.

2.4 Bước 4 – Xử lý các trường hợp vi phạm quy chế đấu giá

– Các trường hợp vi phạm được xử lý theo quy định của quy chế đấu giá.

– Nhà đầu tư không được nhận tiền đặt cọc nếu xảy ra vi phạm quy chế đấu giá.

2.5 Bước 5 – Xử lý đối với số cổ phần không bán hết trong đấu giá nếu có

– Nếu sổ cổ phần nhà đầu tư từ chối mua nhỏ hơn 30% tổng số cổ phần chào bán: Ban chỉ đạo cổ phần hóa thực hiện bán tiếp cho các nhà đầu tư đã tham dự đấu giá theo phương thức thỏa thuận với giá bán không được thấp hơn giá đấu thành công bình quân của cuộc đấu giá.

– Nếu số lượng cổ phần nhà đầu tư trúng thầu từ chối mua từ 30% tổng số cổ phần chào bán trở lên: Ban chỉ đạo cổ phần hóa xem xét, quyết định tổ chức bán đấu giá tiếp số cổ phần từ chối mua (đấu giá lần 2). Giá bán khởi điểm trong trường hợp đấu giá lần 2 này không được thấp hơn giá đấu thành công thấp nhất.

3. 5 cách thức chào bán của IPO

Việc IPO có nhiều cách thức để tiến hành, trong đó 5 cách thức chào bán phổ biến nhất là:

  1. Đấu giá kiểu Hà Lan.
  2. Bảo lãnh cam kết.
  3. Dịch vụ với trách nhiệm cao nhất.
  4. Mua buôn để chào bán lại
  5. Tự phát hành.

Cổ phiếu IPO thường được bán cho các nhà đầu tư tổ chức với quy mô lớn, sau đó họ sẽ trở thành các cổ đông lớn. Do các thủ tục pháp lý IPO khá phức tạp và chế tài khá chặt chẽ và rắc rối, mỗi vụ IPO thường cần một số công ty khác nhau hỗ trợ như công ty luật, công ty chứng khoán, công ty kiểm toán hỗ trợ.

4. Rủi ro khi triển khai IPO

Việc triển khai IPO có thể phải đối mặt với các rủi ro sau:

  • Do các thông tin liên quan đến quản trị doanh nghiệp được công khai nên công ty khó kiểm soát toàn bộ thông tin đưa ra công chúng và những hệ lụy về giá trị thông tin.
  • Áp lực duy trì tăng trưởng của công ty sẽ tăng cao do áp lực từ tỷ suất lợi nhuận và cam kết chi trả cổ tức cam kết với các cổ đông.
  • Chi phí phát sinh tăng cao do phát sinh thêm các khoản phí phát hành, trung gian, kế toán, tư vấn, ngân hàng đầu tư…
  • Quyền kiểm soát hoạt động của công ty thuộc về kết quả biểu quyết từ các cổ đông.
  • Hội đồng quản trị và Ban điều hành công ty phải chịu nhiều trách nhiệm về pháp luật, các quy định, báo cáo trước công chúng…

5.  Chia sẻ về các thị trường IPO

Chia sẻ về các thị trường IPO

Chia sẻ về các thị trường IPO

5.1 Các thị trường IPO trên thế giới

Trước năm 2009, Hoa Kỳ là thị trường có giá trị vốn hóa IPO lớn nhất thế giới.

Sau đó, các thị trường hàng đầu châu Á như Thượng Hải, Thâm Quyến và Hồng Kông đã vươn lên với giá trị huy động là 73 tỷ USD và trở thành các thị trường phát hành đứng đầu thế giới.

Đến năm 2019, Sàn giao dịch chứng khoán Hồng Kông với nguồn vốn huy động tổng cộng là 307,8 tỷ đô la Hồng Kông (tương đương 37,2 tỷ USD) đã trở thành thị trường đứng đầu thế giới về quy mô IPO.

Thị trường chứng khoán Ấn Độ cũng đang nổi lên với 153 đề nghị IPO trên thị trường chứng khoán Ấn Độ vào năm 2017 với giá trị vốn hóa thu về đạt 11,6 tỷ USD.

Xếp hạng Thị trường Tổng giá trị IPO (Tỷ USD)
1 HKEX 37,2
2 NASDAQ 27,5
3 NYSE 27,1
4 Saudi Stock Exchange 26,6
5 Shanghai Stock Exchange 25,3

Top 5 thị trường IPO lớn nhất thế giới năm 2019

5.2 IPO ở Việt Nam

Hiện nay, hầu hết các công ty trước khi đi vào hoạt động hoặc sau một quá trình phát triển đều tiến hành IPO. Ở Việt Nam, việc các doanh nghiệp IPO được tiến hành khá nhanh, mạnh.

Theo một đánh giá của Bloomberg 2018, nước ta được đánh giá là thị trường IPO sôi động nhất Đông Nam Á. Tổng số tiền huy động được từ các thương vụ IPO Việt Nam năm 2018 lên tới 2,6 tỷ USD, tương ứng với 23 doanh nghiệp.

Vào giai đoạn 2019 – 2020, thị trường IPO của Việt Nam chững lại. Năm 2019, Việt Nam có tổng cộng 8 doanh nghiệp tiến hành IPO và giá trị IPO chỉ đạt 658 tỷ đồng.

Kết luận

Nhìn chung, IPO là một trong những hoạt động giúp các công ty tăng uy tín và vốn rất nhanh, hiệu quả. Đây cũng là hướng phát triển được nhiều doanh nghiệp lớn, uy tín hướng tới. Hi vọng những chia sẻ trong bài viết này sẽ giúp bạn có được những kiến thức cần thiết. Chúc bạn thành công!

Tổng hợp bởi VnRebates

Được viết bởi: Thu Trang
Risk Disclaimer: Bài viết thể hiện quan điểm và góc nhìn của cá nhân tác giả, chỉ có giá trị tham khảo về mặt thông tin, kiến thức và không có giá trị pháp lý về khuyến nghị đầu tư hay thay thế cho việc tư vấn tài chính nào tương đương. Bài viết không đảm bảo bất kỳ khoản lợi nhuận nào hay giảm thiểu rủi ro đầu tư nào cho chính độc giả. VnRebates không chịu trách nhiệm hay liên quan đến khoản đầu tư của độc giả khi sử dụng thông tin từ bài viết này. Bản quyền thuộc về đóng góp của tác giả.


Giúp chúng tôi đánh giá nội dung của bài viết
Broker
Rebates/lot