Lý thuyết thị trường hiệu quả (Efficient Market Hypothesis) là gì?

VNREBATES
06.10.2021, 05:30 12 phút đọc

Hiện nay, thị trường chứng khoán đang dần phổ biến trong cộng đồng traders. Song song với điều đó là sự ra đời của các giả thuyết về thị trường và efficient market hypothesis cũng là một trong những giả thuyết đó. Vậy efficient market hypothesis là gì? Cần lưu ý những điều gì khi vận dụng efficient market hypothesis?

Giả thuyết thị trường hiệu quả là một lý thuyết mang khá nhiều ý nghĩa, thế nhưng có vẻ như tính thực tiễn của nó không thực sự cao. Do đó, giả thuyết này dường như còn khá xa lạ với anh em Trader Việt Nam. Hãy cùng mình tìm hiểu về giả thuyết này trong bài viết dưới đây, biết đâu anh em sẽ thấy hứng thú và có thể áp dụng được nó một cách hiệu quả.

1. Lý thuyết thị trường hiệu quả (Efficient Market Hypothesis) là gì?

1.1. Định nghĩa giả thuyết thị trường hiệu quả

Efficient Market Hypothesis (EMH), tức giả thuyết thị trường hiệu quả, hay còn được gọi là lý thuyết thị trường hiệu quả, là giả thuyết cho rằng thị trường được vận hành một cách công bằng, với mọi thông tin đều được phản ánh qua giá cả và mọi người đều có khả năng tiếp cận như nhau.

Ngoài ra, lý thuyết này cho rằng những thay đổi về giá đều diễn ra một cách ngẫu nhiên chứ không theo một quy luật bất biến nào. Hiện tượng này còn được các nhà thống kê gọi là quy luật ngẫu nhiên, và nó phản đối quan điểm của những người cho rằng thị trường luôn chuyển động lặp lại theo chu kỳ.

Giả thuyết thị trường hiệu quả

Giả thuyết thị trường hiệu quả

Mặc dù đây được coi là nền tảng của lý thuyết tài chính hiện đại, nhưng EMH vẫn gây ra nhiều tranh cãi giữa phe ủng hộ và phe phản đối tính thực tế của lý thuyết này.

Chúng ta sẽ tìm hiểu chi tiết về nội dung của giả thuyết này để hiểu được tại sao nó lại gây ra nhiều tranh cãi như vậy trong phần tiếp theo.

Xem thêm: Cách Giao dịch giống như Phù thủy thị trường

1.2. Nội dung của giả thuyết thị trường hiệu quả

Như đã nói, giả thuyết thị trường hiệu quả cho rằng giá cả phản ánh tất cả thông tin và mọi người đều có khả năng tiếp cận thông tin đó như nhau, và việc tạo ra một lợi thế nhất quán trong lâu dài là không thể.

Theo EMH, cổ phiếu luôn luôn giao dịch với giá trị hợp lý của chúng trên các sàn giao dịch, khiến các nhà đầu tư không thể có cơ hội mua vào với giá thấp và bán ra với giá bị thổi phồng. Áp dụng với thị trường Forex chúng ta cũng có lý thuyết tương tự. Do đó, không ai có thể vượt trội hơn so với tổng thể thị trường chỉ bằng cách lựa chọn thời điểm hoặc lựa chọn các cổ phiếu được chuyên gia khuyến nghị.

Những người tin tưởng vào giả thuyết thị trường hiệu quả cũng cho rằng việc cố gắng dự đoán xu hướng của thị trường thông qua phân tích kỹ thuật và phân tích cơ bản là vô nghĩa. Lý do là về mặt lý thuyết, cả hai phương pháp phân tích này đều không thể tạo ra lợi nhuận lớn hơn rủi ro phải chịu một cách nhất quán, mà chỉ có thông tin nội bộ ít người biết mới có thể tạo ra lợi nhuận cao hơn cho một số người.

2. Các loại giả thuyết thị trường hiệu quả

Trước hết, chúng ta cần thống nhất rằng lý thuyết thị trường hiệu quả được xây dựng cho thị trường chứng khoán, nên mình sẽ chỉ sử dụng giá cổ phiếu trong quá trình phân tích. Đối với thị trường Forex anh em có thể hiểu và áp dụng giả thuyết này theo cách hoàn toàn tương tự.

Dựa vào mức độ hoạt động của EMH, lý thuyết này được chia ra làm 3 loại khác nhau, hay nói chính xác hơn là 3 cấp độ: hiệu quả yếu, hiệu quả trung bình và hiệu quả cao. Tuy nhiên, trên thực tế chúng ta có thể gộp hiệu quả trung bình và hiệu quả mạnh vào làm một, chỉ cần phân biệt với loại hiệu quả yếu.

các loại thị trường hiệu quả

Các loại thị trường hiệu quả

  • Thị trường hiệu quả thấp (hiệu quả yếu): loại EMH này nói rằng tất cả diễn biến về giá trong quá khứ của một cổ phiếu đều được phản ánh trong giá cổ phiếu hiện tại, có nghĩa là tất cả mọi người đều nhận biết được những diễn biến này thông qua giá hiện tại của cổ phiếu nên việc phân tích kỹ thuật không thể được sử dụng để chiếm lợi thế giao dịch.
  • Thị trường hiệu quả cao (hiệu quả mạnh): mức độ mạnh của EMH cho rằng ngoài việc giá cả trong quá khứ được phản ánh ở hiện tại, thì tất cả các thông tin công khai và cả thông tin không công khai cũng đều được thể hiện trong giá hiện tại. Điều đó có nghĩa là cả phân tích kỹ thuật và phân tích cơ bản đều không thể sử dụng được để tạo ra lợi thế giao dịch.

Có thể anh em đang thắc mắc rằng trên thực tế, nhiều nhà giao dịch vẫn thường xuyên sử dụng phân tích kỹ thuật và phân tích cơ bản để giao dịch và có lợi nhuận tốt, vậy ý nghĩa thực tế của giả thuyết thị trường hiệu quả là gì? Chúng ta sẽ tiếp tục phân tích trong các phần tiếp theo để hiểu được thực sự những lý thuyết này có ý nghĩa như thế nào.

3. Tính thực tiễn của giả thuyết thị trường hiệu quả

Đầu tiên, chúng ta đã biết rằng giả thuyết thị trường hiệu quả cho rằng việc sử dụng phân tích kỹ thuật và phân tích cơ bản không giúp cho các nhà giao dịch tạo ra được lợi thế. Tuy nhiên, trên thực tế rất nhiều người sử dụng các phương pháp này để phân tích và kiếm được lợi nhuận.

Một ví dụ điển hình là về nhà đầu tư huyền thoại Warren Buffett, ông là người đã đầu tư bằng cách lựa chọn các cổ phiếu bị định giá thấp và kiếm được hàng tỷ USD với chiến lược này, mà điều đó đi ngược lại với lý thuyết thị trường hiệu quả.

Warren Buffett

Chân dung tỷ phú Warren Buffett – người đánh bại giả thuyết thị trường hiệu quả

Tuy nhiên, những người ủng hộ EMH lại cho rằng những người như W. Buffett chiến thắng được thị trường không phải là do kỹ năng mà là do may mắn dựa theo quy luật xác suất. Tất nhiên, nhiều người trong chúng ta sẽ cho rằng may mắn không thể diễn ra một cách thường xuyên và chính xác như vậy. Trên thực tế đây sẽ tiếp tục là vấn đề gây tranh cãi và chúng ta không thể biết câu trả lời chính xác là gì.

Xem thêm: Warren Buffett và Phương pháp đầu tư giá trị của nhà đầu tư vĩ đại nhất thế kỷ 20

Với việc nghiên cứu giả thuyết thị trường hiệu quả ở vị trí trung lập, không theo phe ủng hộ và cũng không theo phe phản đối, mình hiểu được rằng giả thuyết thị trường hiệu quả dù không phải là đúng tuyệt đối nhưng cũng không hoàn toàn sai.

Nói một cách cụ thể, có những thị trường hoạt động hiệu quả hơn những thị trường khác, và cũng có những thời điểm mà một thị trường hoạt động hiệu quả hơn các thời điểm khác.

Một thị trường hiệu quả khi mọi thông tin đều minh bạch, giá cổ phiếu phản ánh chính xác giá trị thực của nó. Đó là khi mà các nhà giao dịch có thể cảm thấy rất khó giao dịch vì toàn bộ các thành phần tham gia thị trường đều có chung ý tưởng, không ai có thể có được lợi thế nhiều hơn so với người khác.

Ngược lại, khi thị trường kém hiệu quả hơn là khi tồn tại sự bất cân xứng về thông tin do những nguồn thông tin không phải ai cũng tiếp cận được. Ngoài ra nó cũng có thể xảy ra do thanh khoản thấp, thiếu người mua và người bán, hoặc đôi khi do chi phí giao dịch cao, tâm lý thị trường bất ổn… Trên thực tế, trường hợp này phổ biến hơn, và hầu hết các thị trường đều ít nhiều thể hiện tính thiếu hiệu quả của nó.

4. Áp dụng lý thuyết thị trường hiệu quả như thế nào

Với những tính chất của thị trường hiệu quả, rõ ràng chúng ta không có cách nào chiến thắng được thị trường khi nó thực sự hoạt động một cách hiệu quả như lý thuyết. Cách duy nhất để các nhà giao dịch có thể tạo ra lợi nhuận lớn hơn đó là giao dịch với độ rủi ro cao hơn, bằng cách tăng vốn hoặc tăng đòn bẩy lớn hơn. Với cách này thì chúng ta có thể có nhiều lợi nhuận hơn, nhưng cũng có thể mất nhiều hơn nếu giao dịch thua lỗ.

đòn bẩy forex

Anh em có thể sử dụng đòn bẩy vốn để tăng lợi nhuận

Ngược lại, trong một thị trường kém hiệu quả, các nhà giao dịch nhạy bén sẽ nắm bắt được những điểm kém hiệu quả đó để tạo ra lợi thế cho bản thân mình. Cụ thể, có những nhà giao dịch sẽ nắm bắt được những nguồn thông tin mà không phải ai cũng có thể tiếp cận, hoặc đôi khi giá của cổ phiếu không phản ánh đúng giá trị thật của nó thì những ai nhận ra được điều này sẽ là người có lợi.

Trên lý thuyết, khi những nhà giao dịch nắm bắt và sử dụng những điểm chưa hiệu quả của thị trường thì họ cũng đồng thời sửa chữa những điểm kém hiệu quả đó mỗi khi chúng phát sinh, từ đó nhanh chóng khôi phục tính hiệu quả vốn có.

Thế nhưng, trên thực tế sau khi điểm kém hiệu quả này được sửa chữa thì lập tức lại xuất hiện thêm các điểm kém hiệu quả khác, do thị trường luôn chuyển động và các thông tin mới luôn xuất hiện. Đó cũng có thể là nguyên nhân khiến cho giả thuyết thị trường hiệu quả rất hiếm khi đúng được 100% trong thị trường thực tế.

Vậy, nhiệm vụ của chúng ta nếu muốn kiếm được nhiều lợi nhuận, hoặc xa hơn là đánh bại thị trường, đó là phải biết nắm bắt những thời điểm mà thị trường kém hiệu quả. Hành động này còn được gọi là hypothesis testing, tức kiểm tra tính hiệu quả của thị trường.

Muốn thực hiện được việc hypothesis testing, anh em cần phải theo dõi sát sao danh mục đầu tư của mình, theo dõi tất cả những thông tin có thể ảnh hưởng đến những tài sản đang nắm giữ.

Cụ thể, anh em cần phải nắm bắt được một cách nhanh chóng nhất có thể về bất cứ tác động bất thường nào có thể ảnh hưởng đến giá cổ phiếu và khiến giá của nó không phản ánh đúng giá trị thực. Hay nói cách khác, anh em cần nắm bắt được thông tin nhanh chóng hơn người khác, hoặc những thông tin mà không phải ai cũng có thể tiếp cận…

Tất nhiên, việc này đòi hỏi anh em cần có khá nhiều kinh nghiệm trên thị trường, nếu không muốn nói rằng chúng ta phải là một chuyên gia. Và việc đó rõ ràng là không phù hợp với những Trader mới và đa số các nhà giao dịch nhỏ lẻ.

Với tất cả những điều mà chúng ta vừa phân tích, mình cho rằng nếu như anh em mới tham gia thị trường hoặc chưa thực sự có nhiều kinh nghiệm thì chúng ta không nên cố gắng đánh bại thị trường, mà hãy cố gắng kiếm lợi nhuận một cách đều đặn bằng những chiến lược đầu tư an toàn, sử dụng vốn và đòn bẩy một cách phù hợp với khả năng tài chính cũng như mức rủi ro mình có thể chịu.

lập kế hoạch giao dịch

Hãy có cho mình một kế hoạch giao dịch an toàn

Xem thêm: Các bước xây dựng chiến lược giao dịch Forex hiệu quả

5. Kết luận

Nhìn chung, giả thuyết thị trường hiệu quả đã, đang và có thể sẽ còn tiếp tục gây tranh cãi về tính thực tế của nó. Vì vậy, anh em cũng không cần quá đặt nặng vấn đề rằng mình sẽ đồng ý hay phản đối lý thuyết này, và có lẽ chúng ta cũng không nên ép buộc mình phải ngay lập tức biết cách áp dụng nó vào thực tế, tức là không cần cố gắng xác định xem một thị trường có hiệu quả hay không.

Thay vào đó, dù thị trường đang ở trong điều kiện nào, anh em cũng hãy học cách giao dịch thật an toàn và tích lũy kiến thức mỗi ngày, đa dạng hóa các chiến lược của mình để chiến đấu được trong mọi điều kiện thị trường khác nhau.

Tất nhiên, nếu anh em có hứng thú với lý thuyết thị trường hiệu quả, hãy cứ tìm hiểu về nó, và dần dần anh em cũng sẽ thực sự hiểu được cách thị trường vận hành và biết cách nhận biết được một thị trường có đang hoạt động hiệu quả hay không. Đến một ngày khi đã đủ kinh nghiệm, kiến thức và đủ tiềm lực về tài chính, anh em hoàn toàn có thể nghĩ đến việc đánh bại thị trường.

Trước khi ngày đó đến, anh em hãy bước đi những bước đầu tiên thật vững chắc trên thị trường, cố gắng bảo toàn vốn và kiếm lợi nhuận một cách đều đặn. VnRebates rất vui nếu được đồng hành cùng anh em trong suốt chặng đường.

VnRebates tổng hợp

Theo investopedia.com

Tham gia Khoá học "VSA & VOLUME MASTER" giúp Trader lần theo dấu chân của “Cá mập" để giao dịch kiếm lợi nhuận trên 3 thị trường Forex, Crypto và Chứng khoán

Risk Disclaimer: Bài viết thể hiện quan điểm và góc nhìn của cá nhân tác giả, chỉ có giá trị tham khảo về mặt thông tin, kiến thức và không có giá trị pháp lý về khuyến nghị đầu tư hay thay thế cho việc tư vấn tài chính nào tương đương. Bài viết không đảm bảo bất kỳ khoản lợi nhuận nào hay giảm thiểu rủi ro đầu tư nào cho chính độc giả. VnRebates không chịu trách nhiệm hay liên quan đến khoản đầu tư của độc giả khi sử dụng thông tin từ bài viết này. Bản quyền thuộc về đóng góp của tác giả.

Bài viết đọc nhiều